Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 45

तामुज्जहारार्णवतोयमग्नां करी निमग्नामिव हस्तिनीं हठात् । नावं विशीर्णामिव तोयमध्यादुदीर्णसत्त्वोऽनुपमप्रभावः

tāmujjahārārṇavatoyamagnāṃ karī nimagnāmiva hastinīṃ haṭhāt | nāvaṃ viśīrṇāmiva toyamadhyādudīrṇasattvo'nupamaprabhāvaḥ

Mit Gewalt hob Er sie aus den Tiefen des Ozeans empor—wie ein Elefant eine untergetauchte Elefantenkuh hebt. Mit aufwallender Kraft und unvergleichlicher Macht zog Er sie heraus, wie man ein zerbrochenes Boot aus der Mitte der Wasser zieht.

tāmher
tām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
ujjahāralifted out / drew up
ujjahāra:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√hṛ (हृ) + ud-
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
arṇava-toya-magnāmsunk in ocean-water
arṇava-toya-magnām:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootarṇava (प्रातिपदिक) + toya (प्रातिपदिक) + magna (कृदन्त; √maj (मज्ज्), क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—अर्णवस्य तोये मग्ना
karīthe elephant
karī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkarin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
nimagnāmsubmerged
nimagnām:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnimagna (कृदन्त; √maj (मज्ज्) + ni-, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ivalike
iva:
Upamana-marker (Simile/उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
hastinīma female elephant
hastinīm:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Roothastinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
haṭhātforcibly, suddenly
haṭhāt:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roothaṭha (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (Ablatival adverb), ‘by force/suddenly’
nāvama boat
nāvam:
Upameya (Compared object/उपमेय)
TypeNoun
Rootnau (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
viśīrṇāmbroken apart
viśīrṇām:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootviśīrṇa (कृदन्त; √śṝ (शॄ) + vi-, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ivalike
iva:
Upamana-marker (Simile/उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
toya-madhyātfrom the middle of the water
toya-madhyāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Roottoya (प्रातिपदिक) + madhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; समासः—तोयस्य मध्यात्
udīrṇa-sattvaḥof aroused strength
udīrṇa-sattvaḥ:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootudīrṇa (कृदन्त; √īr (ईर्) + ud-, क्त) + sattva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—उदीर्णं सत्त्वं यस्य (raised/roused strength)
anupama-prabhāvaḥ(he) of incomparable power
anupama-prabhāvaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootanupama (प्रातिपदिक) + prabhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—अनुपमः प्रभावः (peerless might)

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced]

Scene: The Lord hauls Earth from the ocean like an elephant lifting a submerged mate; also like retrieving a shattered boat from mid-waters—dynamic, forceful upward motion.

V
Varāha/Viṣṇu (implied)
E
Earth (Bhūmi)
O
Ocean (Arṇava)

FAQs

The Lord’s saving action is decisive and compassionate—He restores the world from ruin with unmatched strength.

No specific tīrtha is named; the verse continues the Varāha episode within the Revā-khaṇḍa narrative.

No explicit ritual instruction appears in this verse.