Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44

सा तस्य दंष्ट्राग्रविलम्बिताङ्गी कैलासशृङ्गाग्रगतेव ज्योत्स्ना । विभ्राजते साप्यसमानमूर्तिः शशाङ्कशृङ्गे च तडिद्विलग्ना

sā tasya daṃṣṭrāgravilambitāṅgī kailāsaśṛṅgāgragateva jyotsnā | vibhrājate sāpyasamānamūrtiḥ śaśāṅkaśṛṅge ca taḍidvilagnā

Am Ende Seines Hauers hängend, erstrahlte sie, die Erde—wie Mondlicht, das auf dem Gipfel des Kailāsa ruht. Jene Erde von unvergleichlicher Gestalt leuchtete auch wie ein Blitz, der am Horn des Mondes haftet.

she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
daṃṣṭrāgra-vilambita-aṅgīwhose limbs were hanging from the tip of (his) tusk
daṃṣṭrāgra-vilambita-aṅgī:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaṃṣṭrā (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक) + vilambita (कृदन्त; √lamb (लम्ब्) + vi-, क्त) + aṅgī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—दंष्ट्राग्रे विलम्बितानि अङ्गानि यस्याः (locative/genitive-tatpurusha sense)
kailāsa-śṛṅga-agra-gatāgone to the peak-tip of Kailāsa
kailāsa-śṛṅga-agra-gatā:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkailāsa (प्रातिपदिक) + śṛṅga (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक) + gata (कृदन्त; √gam (गम्), क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कैलासस्य शृङ्गस्य अग्रे गता
ivaas if/like
iva:
Upamana-marker (Simile/उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (comparative particle)
jyotsnāmoonlight
jyotsnā:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootjyotsnā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
vibhrājateshines forth
vibhrājate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhrāj (भ्राज्)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
apialso
api:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (particle: also/even)
asamāna-mūrtiḥ(she) of unmatched form
asamāna-mūrtiḥ:
Visheshya (Apposition/विशेष्य)
TypeNoun
Roota- (नञ्) + samāna (प्रातिपदिक) + mūrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—असमानā मूर्तिः (unequal/peerless form)
śaśāṅka-śṛṅgeon the moon’s horn/peak
śaśāṅka-śṛṅge:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśaśāṅka (प्रातिपदिक) + śṛṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः—शशाङ्कस्य शृङ्गे
caand
ca:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
taḍit-vilagnāclinging like lightning
taḍit-vilagnā:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Roottaḍit (प्रातिपदिक) + vilagnā (कृदन्त; √lag (लग्) + vi-, क्त, स्त्री)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तडिति विलग्ना

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced]

Scene: Varāha’s tusk-tip holds the Earth aloft; the Earth gleams like moonlight on Kailāsa’s summit and like lightning on the Moon’s horn—two luminous similes framing the rescue.

E
Earth (Bhūmi)
K
Kailāsa
M
Moon (Śaśāṅka)
V
Varāha (implied)

FAQs

The restored world shines by the Lord’s support; divine rescue is not only power but also auspicious beauty.

Kailāsa is referenced as a sacred cosmic mountain in a simile; the verse itself is not a tīrtha-instruction.

None; it is a devotional eulogy through sacred imagery.