Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 32

Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution)
Devata: Sarasvatī; Indra; Aśvins-and-Indra
Chandas: Yajus/prose-formula

होता॑ यक्षदि॒डेडि॒त आ॒जुह्वा॑न॒: सर॑स्वती॒मिन्द्रं॒ बले॑न व॒र्धय॑न्नृष॒भेण॒ गवे॑न्द्रि॒यम॒श्विनेन्द्रा॑य भेष॒जं यवै॑ र्क॒र्कन्धु॑भि॒र्मधु॑ लाजै॒र्न मास॑रं॒ पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

hótā yákṣad iḍéḍita ā́juhvānāḥ sárasvatīm índraṃ bálená vardháyann ṛṣabhéṇa gávendriyam aśvinéndrāya bheṣajáṃ yávaiḥ karkándhubhir mádhu lājáir ná mā́saraṃ páyaḥ sómaḥ parísrutā ghṛtáṃ mádhu vyàntv ā́jyasya hótar yaja

Der Hotṛ soll opfern, von Iḍā angerufen, die Opfergabe darbringend: der Sarasvatī (und) dem Indra, Indra mit Kraft stärkend; mit dem Stier die Lebenskraft der Kuh. Für die Aśvins-und-Indra sei ein Heilmittel: mit Gerste, mit Karkandhu-Früchten, mit Honig, mit gerösteten Körnern; nicht (nur) Sauermilch — (sondern) Milch; Soma, wohl durchgeseiht; Ghee; Honig. Mögen sie in die Opferbutter eindringen; o Hotṛ, vollziehe das Opfer.

होता । यक्षत् । इडेडितः । आजुह्वानः । सरस्वतीम् । इन्द्रम् । बलेन । वर्धयन् । ऋषभेण । गवेन्द्रियम् । अश्विनेन्द्राय । भेषजम् । यवैः । कर्कन्धुभिः । मधु । लाजैः । न । मासरम् । पयः । सोमः । परिस्रुताः । घृतम् । मधु । व्यन्तु । आज्यस्य । होतः । यज

होताthe Hotṛ priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति)
यक्षत्let him worship / may he offer
यक्षत्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यक्षति)
इडेडितःpraised/invoked with the Iḍā (formula)
इडेडितः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइडा + ईडित (कृदन्त) < √ईड्
towards, forth
:
TypeIndeclinable
Root
जुह्वानःoffering, pouring oblations
जुह्वानः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Root√हु (जुहोति) → जुह्वान (शतृ)
सरस्वतीम्Sarasvatī
सरस्वतीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
बलेनwith strength
बलेन:
करण
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
वर्धयन्increasing, strengthening
वर्धयन्:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Root√वृध् (वर्धयति) → वर्धयन्त् (शतृ)
ऋषभेणwith the bull (i.e., the best/strong one)
ऋषभेण:
करण
TypeNoun
Rootऋषभ (प्रातिपदिक)
गवेन्द्रियम्the cattle’s vigor/power
गवेन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो + इन्द्रिय (समास)
अश्विनेन्द्रायfor Aśvin-Indra
अश्विनेन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअश्विन् + इन्द्र (समास) → अश्विनेन्द्र (प्रातिपदिक)
भेषजम्medicine, remedy
भेषजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)
यवैःwith barley-grains
यवैः:
करण
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
र्कर्कन्धुभिःwith jujube fruits
र्कर्कन्धुभिः:
करण
TypeNoun
Rootकर्कन्धु (प्रातिपदिक)
मधुhoney
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
लाजैःwith parched grains
लाजैः:
करण
TypeNoun
Rootलाज (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Root
मासरम्a sour/fermented drink (māsara)
मासरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमासर (प्रातिपदिक)
पयःmilk
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
परिस्रुताःflowing around; well-filtered
परिस्रुताः:
कर्तृ (विशेषण/वृत्त्यर्थ)
TypeParticiple
Rootपरि + √स्रु (स्रवति) → परिस्रुत (कृदन्त)
घृतम्ghee
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
मधुhoney / sweetness
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
व्यन्तुlet them pervade/spread
व्यन्तु:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootवि + √अन्/√अय् (वैदिक: व्यन्ति/व्यन्तु)
आज्यस्यof the clarified butter (ājyá)
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य (प्रातिपदिक)
होतरीin/at the Hotṛ (office/priest)
होतरी:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यजworship! offer!
यज:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
S
Sarasvatī
I
Indra
A
Aśvins-and-Indra
I
Iḍā