Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 29

Rishi: Yājñavalkya-tradition (White Yajurveda school attribution; specific ṛṣi not explicit in the mantra itself)
Devata: Agni; Aśvins; Indra; Sarasvatī (composite healing and vigour complex)
Chandas: Mixed/prose-yajus (Yajus-formula; not a fixed Ṛgvedic metre)

होता॑ यक्षत्स॒मिधा॒ऽग्निमि॒डस्प॒देऽश्विनेन्द्र॒ᳪ सर॑स्वतीम॒जो धू॒म्रो न गो॒धूमै॒: कुव॑लैर्भेष॒जं मधु॒ शष्पै॒र्न तेज॑ इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॑र्यज

hótā yákṣat-samídhā’gním iḍás-páde’śvinéndraṃ sárasvatīm ájo dhūmrò ná godhū́maiḥ kúvalair bheṣajáṃ mádhu śáṣpair ná téja indriyáṃ páyaḥ sómaḥ parísrutā ghṛtáṃ mádhu vyàntv ā́jyasya hótar yaja

Der Hotṛ soll opfern: mit den Samidh‑Hölzern dem Agni am Sitz der Iḍā; (er opfere) den Aśvins‑und‑Indra und der Sarasvatī. Wie der rauchfarbene Bock ein Heilmittel ist, wie Weizen und Kuvala‑Früchte ein Heilmittel sind, wie Honig und zarte Schösslinge ein Heilmittel sind — so mögen Lebenskraft und Glanz, die Milch, der gut geseihte Soma, das Ghee und der Honig anwachsen; mögen sie in die Opfergabe eindringen. O Hotṛ, opfere!

होता । यक्षत् । समिधा । अग्निम् । इडस्-पदे । अश्वि-इन्द्रम् । सरस्वतीम् । अजः । धूम्रः । न । गोधूमैः । कुवलैः । भेषजम् । मधु । शष्पैः । न । तेजः । इन्द्रियम् । पयः । सोमः । परिस्रुताः । घृतम् । मधु । व्यन्तु । आज्यस्य । होतः । यज

होताthe Hotṛ priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु) प्रातिपदिक
यक्षत्let him worship/offer
यक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यक्ष्)
समिधाwith kindling-stick/fuel
समिधा:
करण
TypeNoun
Rootसमिध् (सम्-इध्) प्रातिपदिक
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि प्रातिपदिक
इळाIḷā (invoked deity/oblation)
इळा:
कर्म
TypeNoun
Rootइळा/इडा प्रातिपदिक
स्पदेin the step/track (place)
स्पदे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootस्पद प्रातिपदिक
अश्विनौthe Aśvins
अश्विनौ:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअश्विन् प्रातिपदिक
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र प्रातिपदिक
सरस्वतीम्Sarasvatī
सरस्वतीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसरस्वती प्रातिपदिक
अजःthe goat
अजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअज प्रातिपदिक
धूम्रःsmoke-colored/grey
धूम्रः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootधूम्र प्रातिपदिक
like/as
:
TypeIndeclinable
Root
गोधूमैःwith wheat grains
गोधूमैः:
करण
TypeNoun
Rootगोधूम प्रातिपदिक
कुवलैःwith jujube/ber fruits (kūvala)
कुवलैः:
करण
TypeNoun
Rootकुवल प्रातिपदिक
भेषजम्medicine/remedy
भेषजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभेषज प्रातिपदिक
मधुhoney/sweet (substance)
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु प्रातिपदिक
शष्पैःwith fresh grass shoots
शष्पैः:
करण
TypeNoun
Rootशष्प प्रातिपदिक
like/as
:
TypeIndeclinable
Root
तेजःsplendour/energy
तेजः:
कर्म
TypeNoun
Rootतेजस् प्रातिपदिक
इन्द्रियम्vital power/sense-power
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय प्रातिपदिक
पयःmilk
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् प्रातिपदिक
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम प्रातिपदिक
परिस्रुताःhaving flowed around; well-filtered
परिस्रुताः:
कर्तृ
TypeParticiple/Adjective
Rootपरि-√स्रु (क्त) → परिस्रुत
घृतम्ghee
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत प्रातिपदिक
मधुhoney/sweetness
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु प्रातिपदिक
व्यन्तुlet them pervade/spread
व्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-√अन् (व्यन्) / √वा? (पाठभेद)
आज्यस्यof the clarified butter (ājyá)
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य प्रातिपदिक
होतरीin/at the Hotṛ (office/person)
होतरी:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ प्रातिपदिक
यजworship! offer!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
A
Agni
A
Aśvins
I
Indra
S
Sarasvatī