Mantra 72
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (anukramaṇī attribution uncertain).
Devata: Suparṇa/Garutmān (often interpreted as Agni or the altar-bird principle).
Chandas: Triṣṭubh (dominant cadence; mixed prose-like imperatives possible in ritual mantras).
Samhita Patha (Devanagari)
सु॒प॒र्णो॒ऽसि ग॒रुत्मा॑न् पृ॒ष्ठे पृ॑थि॒व्याः सी॑द । भा॒साऽन्तरि॑क्ष॒मा पृ॑ण॒ ज्योति॑षा॒ दिव॒मुत्त॑भान॒ तेज॑सा॒ दिश॒ उद्दृ॑ᳪह
Transliteration
supárṇo ’si garútmān pṛṣṭhé pṛthivyā́ḥ sīda | bhā́sā ’ntárikṣam ā́ pṛṇa jyótiṣā dívam uttabhāna téjasā díśa úd dṛṃha
Translation
Du bist Suparṇa, Garutmān; setze dich auf den Rücken der Erde. Fülle mit deinem Glanz den Luftraum; stütze mit deinem Licht den Himmel; festige mit deiner Strahlkraft die Himmelsrichtungen.
Padapatha (Word Analysis)
सु॒प॒र्णः । अ॒सि । ग॒रुत्मा॑न् । पृ॒ष्ठे । पृ॒थि॒व्याः । सी॑द । भा॒सा । अ॒न्तरि॑क्षम् । आ । पृ॑ण । ज्योति॑षा । दिव॑म् । उत् । त॒भा॒न । तेज॑सा । दिशः॑ । उत् । दृ॒ᳪह
Word by Word
सुपर्णः(you are) the fair-winged one
सुपर्णः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक) < सु- + पर्ण
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
गरुत्मान्Garutmān (the winged one, Garuḍa)
गरुत्मान्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootगरुत्मन् (प्रातिपदिक)
पृष्ठेon the back/surface
पृष्ठे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
—
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
सीदsit; take your seat
सीद:
—
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
भासाwith radiance/light
भासा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभासा (प्रातिपदिक) < भास्
अन्तरिक्षम्the midspace/atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
आtowards; completely
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
पृणfill
पृण:
—
TypeVerb
Rootपॄ/पृ (धातु; ‘पूरणे’)
ज्योतिषाwith light
ज्योतिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
दिवम्heaven; the sky
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: दिव)
उत्up; forth
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/अव्यय)
स्तभानsupport; prop up
स्तभान:
—
TypeVerb
Rootस्तभ् (धातु; ‘स्तम्भने’)
तेजसाwith brilliance; with power
तेजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
दिशःthe directions/quarters
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
उत्up; out
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/अव्यय)
दृंहmake firm; strengthen
दृंह:
—
TypeVerb
Rootदृंह्/दृह् (धातु; ‘वर्धने/स्थिरीकरणे’)
Entities Mentioned
S
Suparṇa (Fair-winged One)G
GarutmānD
Dik-devatās (Guardians of the Quarters)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes