Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 71

Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (anukramaṇī attribution uncertain).
Devata: Agni.
Chandas: Triṣṭubh.

अग्ने॑ सहस्राक्ष शतमूर्धञ्छ॒तं ते॑ प्रा॒णाः स॒हस्रं॑ व्या॒नाः । त्वᳪ सा॑ह॒स्रस्य॑ रा॒य ई॑शिषे॒ तस्मै॑ ते विधेम॒ वाजा॑य॒ स्वाहा॑

agne sahasrākṣa śatamūrdhan chataṃ te prāṇā́ḥ sahásraṃ vyānā́ḥ | tváṃ sāhasrásya rāyá īśiṣe tásmai te vidhema vā́jāya svā́hā

O Agni, tausendäugig, hundertköpfig: hundert sind deine Atemzüge, tausend deine weithin strömenden Lebenswinde. Über tausendfachen Reichtum gebietest du; darum erweisen wir dir Dienst mit der Opfergabe — um Kraft und Gewinn: Svāhā!

अग्ने॑ । स॒ह॒स्र॒-अ॒क्ष । श॒त॒-मू॒र्ध॒न् । श॒तम् । ते॑ । प्रा॒णाः । स॒ह॒स्रम् । व्या॒नाः । त्वम् । सा॒ह॒स्रस्य॑ । रा॒यः । ई॒शि॒षे । तस्मै॑ । ते॑ । वि॒धे॒म । वाजा॑य । स्वाहा॑

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (address)
Rootअग्नि
सहस्राक्षthousand-eyed
सहस्राक्ष:
सम्बोधन
TypeAdjective (bahuvrīhi)
Rootसहस्राक्ष
शतमूर्धन्hundred-headed
शतमूर्धन्:
सम्बोधन
TypeAdjective (bahuvrīhi)
Rootशतमूर्धन्
शतम्a hundred
शतम्:
विशेषण (प्राणाः इत्यस्य)
TypeNumeral/Adjective
Rootशत
तेof you / your
ते:
षष्ठी-सम्बन्ध (सम्बन्ध/अधिकारः)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
प्राणाःbreaths (in-breaths; vital airs)
प्राणाः:
कर्तृ/विषय (अस्ति-लोपे वाक्यविषयः)
TypeNoun
Rootप्राण
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
विशेषण (व्यानाः इत्यस्य)
TypeNumeral/Adjective
Rootसहस्र
व्यानाःout-breaths / diffused vital airs (vyāna-s)
व्यानाः:
कर्तृ/विषय (अस्ति-लोपे वाक्यविषयः)
TypeNoun
Rootव्यान
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
साहस्रस्यof the thousandfold
साहस्रस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (रायः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypeAdjective (taddhita)
Rootसाहस्र
रायःof wealth, of riches
रायः:
सम्बन्ध (ईशिषे इत्यस्य विषयः—‘of wealth’)
TypeNoun
Rootराय्/रायि (स्त्री.)
ईशिषेyou rule / you have mastery
ईशिषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootईश्
तस्मैto him / to that (Agni)
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद्
तेto you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद्
विधेमmay we offer / may we render (service/oblation)
विधेम:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (वि + धा)
वाजायfor strength / for prize / for food
वाजाय:
प्रयोजन/सम्प्रदान (फलार्थः)
TypeNoun
Rootवाज
स्वाहाsvāhā (hail!; oblation-call)
स्वाहा:
मन्त्र-निपात (आहुत्यन्त-उद्गारः)
TypeIndeclinable (exclamation)
Rootस्वाहा
A
Agni