Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 17

न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया

Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification

अंगन्यासं ततः कृत्वा शिवोक्तेन तु वर्त्मना । वर्णन्यासं ततः कुर्याद्धस्तपादादिसंधिषु । षडंगानि ततो न्यस्य जातिषट्कयुतानि च । दिग्बंधमाचरेत्पश्चादाग्नेयादि यथाक्रमम्

aṃganyāsaṃ tataḥ kṛtvā śivoktena tu vartmanā | varṇanyāsaṃ tataḥ kuryāddhastapādādisaṃdhiṣu | ṣaḍaṃgāni tato nyasya jātiṣaṭkayutāni ca | digbaṃdhamācaretpaścādāgneyādi yathākramam

Dann, dem von Herrn Śiva gelehrten Weg folgend, vollziehe man die Aṅga-Nyāsa. Danach führe man die Varṇa-Nyāsa an den Gelenken von Händen, Füßen und den übrigen Gliedern aus. Sodann, nachdem man die sechs Aṅgas (sechs Hilfsglieder des Mantras) zusammen mit den sechs Lautklassen (jātis) eingesetzt hat, vollziehe man anschließend die Dig-Bandha (Versiegelung der Richtungen), beginnend mit dem Agni-Quadranten und der rechten Ordnung folgend.

अङ्गन्यासम्limb-nyāsa
अङ्गन्यासम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअङ्ग + न्यास (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (अङ्गे न्यासः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ततःthen
ततः:
काल/क्रम
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
पूर्वकाल
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
शिवोक्तेनas spoken by Śiva
शिवोक्तेन:
करण (Instrument-qualifier)
TypeAdjective
Rootशिव + उक्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (शिवेन उक्तः); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (वर्त्मन्-शब्दस्य लिङ्गानुसार), तृतीया, एकवचन; ‘वर्त्मना’ इति विशेषण
तुindeed/but
तु:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोध (but/indeed)
वर्त्मनाby the path/method
वर्त्मना:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवर्त्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वर्णन्यासम्letter-nyāsa
वर्णन्यासम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवर्ण + न्यास (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (वर्णेषु न्यासः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ततःthen
ततः:
काल/क्रम
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हस्तपादादिसन्धिषुin the joints such as hands and feet
हस्तपादादिसन्धिषु:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootहस्त + पाद + आदि + सन्धि (प्रातिपदिक)
Formसमाहार-द्वन्द्व (हस्तपादौ) + आदि (अव्यय-पूर्वपद) + तत्पुरुष (…सन्धयः); पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
षडङ्गानिthe six limbs (sixfold parts)
षडङ्गानि:
कर्म
TypeNoun
Rootषट् + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (षट् अङ्गानि); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ततःthen
ततः:
काल/क्रम
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक
न्यस्यhaving placed (assigned)
न्यस्य:
पूर्वकाल
TypeIndeclinable
Rootनि- अस्/न्यस् (धातु; √अस् ‘to place’ with नि)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
जातिषट्कयुतानिjoined with the six jātis
जातिषट्कयुतानि:
कर्म (object-qualifier)
TypeAdjective
Rootजाति + षट्क + युत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (जातिषट्केन युतानि = joined with the set of six ‘jātis’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘षडङ्गानि’ इति विशेषण
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
दिग्बन्धम्directional binding (sealing the quarters)
दिग्बन्धम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदिक् + बन्ध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (दिशां बन्धः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आचरेत्should perform
आचरेत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
काल
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
आग्नेयादिstarting with the southeast (Agneya) etc.
आग्नेयादि:
कर्म/क्रमनिर्देश (object/sequence specification)
TypeNoun
Rootआग्नेय + आदि (प्रातिपदिक/अव्यय)
Formतत्पुरुष (आग्नेयः आदिः यस्य/आग्नेयादयः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समूहवाचक)
यथाक्रमम्in proper sequence
यथाक्रमम्:
क्रियाविशेषण (manner)
TypeIndeclinable
Rootयथा + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव (यथाक्रमम् = in due order); अव्यय

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Īśāna

Type: kavaca

S
Shiva

FAQs

It teaches that Śiva-mantra worship is not merely external: by nyāsa, the sādhaka consecrates the body as a temple of Pati (Śiva), purifying the pashu (individual soul) and preparing the mind for steadiness and grace (anugraha).

Nyāsa and dig-bandha are preparatory acts before saguna upāsanā such as Liṅga-pūjā: they sanctify the limbs, invoke mantra-śakti into the practitioner, and establish a protected sacred space for Śiva’s embodied worship.

It prescribes aṅga-nyāsa and varṇa-nyāsa (placing mantra/syllables on limbs and joints), followed by ṣaḍaṅga-nyāsa and dig-bandha (directional sealing), typically done before japa of the Pañcākṣarī or related Śaiva mantras.