Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 19

न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया

Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification

यद्वा मूर्धादिपञ्चांगं न्यासमेव समाचरेत् । तथा षडंगन्यासं च भूतशुद्ध्यादिकं विना । एवं समासरूपेण कृत्वा देहात्मशोधनम् । शिवभावमुपागम्य पूजयेत्परमेश्वरम्

yadvā mūrdhādipañcāṃgaṃ nyāsameva samācaret | tathā ṣaḍaṃganyāsaṃ ca bhūtaśuddhyādikaṃ vinā | evaṃ samāsarūpeṇa kṛtvā dehātmaśodhanam | śivabhāvamupāgamya pūjayetparameśvaram

Oder man vollziehe nur die fünfteilige Nyāsa, beginnend mit dem Scheitel; ebenso die Ṣaḍ-aṅga-Nyāsa, ohne (ausführliche Vorbereitungen) wie Bhūta-Śuddhi und dergleichen. So, in knapper Form, nachdem man Leib und Selbst gereinigt und den Zustand des Śiva-Bewusstseins erlangt hat, soll man Parameśvara verehren.

यद्वाor else
यद्वा:
निपात (alternative marker)
TypeIndeclinable
Rootयद् + वा (अव्यय)
Formअव्यय-समुच्चय; विकल्पार्थक (or alternatively)
मूर्धादिपञ्चाङ्गम्the five parts beginning with the head
मूर्धादिपञ्चाङ्गम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमूर्धन् + आदि + पञ्च + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formद्विगु (पञ्च अङ्गम्) + आदि-पूर्वपद; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
न्यासम्nyāsa (ritual placement)
न्यासम्:
कर्म
TypeNoun
Rootन्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एवindeed/only
एव:
निपात
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (only/indeed)
समाचरेत्should perform properly
समाचरेत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम्-आ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; तथा=likewise
षडङ्गन्यासम्six-limbed nyāsa
षडङ्गन्यासम्:
कर्म
TypeNoun
Rootषट् + अङ्ग + न्यास (प्रातिपदिक)
Formद्विगु (षडङ्ग) + तत्पुरुष (षडङ्गेषु न्यासः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
भूतशुद्ध्यादिकम्(rites) such as element-purification etc.
भूतशुद्ध्यादिकम्:
अपादान/वर्ज्य (excluded item)
TypeNoun
Rootभूत + शुद्धि + आदि + क (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (भूतशुद्धिः आदि यस्य); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समूहवाचक)
विनाwithout
विना:
वर्जन (exclusion)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; वर्जनार्थक उपसर्गसदृश (without)
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
समासरूपेणin a concise/summary form
समासरूपेण:
करण/प्रकार (manner)
TypeNoun
Rootसमास + रूप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (समासस्य रूपम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
पूर्वकाल
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
देहात्मशोधनम्purification of body and self
देहात्मशोधनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेह + आत्मन् + शोधन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (देहस्य आत्मनः च शोधनम् / देहात्मनोः शोधनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शिवभावम्the state of Śiva-ness
शिवभावम्:
कर्म (goal as object of reaching)
TypeNoun
Rootशिव + भाव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (शिवस्य भावः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उपागम्यhaving attained
उपागम्य:
पूर्वकाल
TypeIndeclinable
Rootउप-आ-गम् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
परमेश्वरम्the Supreme Lord
परमेश्वरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपरम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (परमः ईश्वरः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahādeva

Role: liberating

Offering: pushpa

S
Shiva

FAQs

It teaches that the essence of worship is inner purification and entering Śiva-bhāva; even abbreviated nyāsa, done with sincerity, prepares the devotee to worship Parameśvara and progress toward liberation.

Nyāsa internalizes the deity’s presence in the worshipper, so external pūjā—such as Liṅga worship—becomes an expression of realized Śiva-consciousness, aligning outer ritual with inner devotion to Saguna Śiva.

Perform pañcāṅga-nyāsa (head and related placements) and ṣaḍaṅga-nyāsa in a concise form, even without extended bhūta-śuddhi, then worship Śiva after cultivating Śiva-bhāva (steady devotional awareness).