Rig Veda 8.100.10: Mandala 8, Sukta 100, Mantra 10

Sukta 8.100

Rishi: Kāṇva tradition (uncertain at verse-level)

Devata: Vāc (Speech) as rāṣṭrī of the gods

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (probable; verification needed)

Samhita Patha (Devanagari)

यद्वाग्वदन्त्यविचेतनानि राष्ट्री देवानां निषसाद मन्द्रा । चतस्र ऊर्जं दुदुहे पयांसि क्व स्विदस्याः परमं जगाम ॥

Transliteration

yád vā́g vádanty avi-cétanāni rā́ṣṭrī devā́nāṃ ni-sasā́da mandrā́ | cátasra ūrjáṃ duduhé payā́ṃsi kvà svíd asyāḥ paramáṃ jagāma ||

Translation

Wenn die Rede das Ununterschiedene, Unwahrnehmbare ausspricht, setzt sich Rāṣṭrī, die Herrscherin der Götter, in ihrer Wonne nieder. Die vierfachen Kräfte melkten die nährende Macht und die Ströme der Wonne aus — doch wohin, fürwahr, ist ihr höchster Sitz gelangt?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: when / that which
• यत्: Adhikaraṇa (काल-सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्ध-अव्यय)

• वाक्: Speech (Vāc)
• वाक्: Kartā
• Type: Noun
• Root: वाच् (स्त्री. प्रातिपदिक)

• वदन्ति: they speak
• वदन्ति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √वद् (भाषणे)

• अविचेतनानि: uncomprehending / without discernment
• अविचेतनानि: Karma
• Type: Adjective
• Root: अविचेतन (a- + विचेतन; प्रातिपदिक)

• राष्ट्री: the Sovereign Lady (Rāṣṭrī)
• राष्ट्री: Kartā
• Type: Noun
• Root: राष्ट्री (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘राज्ञी/राष्ट्रस्य अधिष्ठात्री’)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: देव (पुं. प्रातिपदिक)

• निषसाद: sat down / took her seat
• निषसाद: Kriyā
• Type: Verb
• Root: नि-√सद् (उपवेशने/आसने)

• मन्द्रा: gladdening / sweet-toned
• मन्द्रा: Kartā (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र (विशेषण-प्रातिपदिक)

• चतस्रः: four
• चतस्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)

• ऊर्जम्: nourishment / strength
• ऊर्जम्: Karma
• Type: Noun
• Root: ऊर्ज् (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘बल/पोषण’)

• दुदुहे: milked out / drew forth
• दुदुहे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √दुह् (दोहने)

• पयांसि: milks / streams of milk
• पयांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: पयस् (नपुं. प्रातिपदिक)

• क्व: where?
• क्व: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (प्रश्न-अव्यय)

• स्वित्: indeed? / I wonder
• स्वित्: (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वित् (निपात)

• अस्याः: of her
• अस्याः: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• परमम्: highest / farthest
• परमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: परम (विशेषण-प्रातिपदिक)

• जगाम: went / reached
• जगाम: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √गम् (गत्यर्थे)