Rig Veda 4.1.16: Mandala 4, Sukta 1, Mantra 16

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (as revealer of the cow/rays; linked to Mother/source imagery)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ते मन्वत प्रथमं नाम धेनोस्त्रिः सप्त मातुः परमाणि विन्दन् । तज्जानतीरभ्यनूषत व्रा आविर्भुवदरुणीर्यशसा गोः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.1.16

Transliteration

té manvata prathamáṃ nā́ma dhenós tríḥ saptá mā́tuḥ paramā́ṇi vindan | táj jānatī́r abhy ànūṣata vrā́ āvír bhuvad aruṇī́r yaśásā góḥ ||

Translation

Sie erkannten den ersten Namen der nährenden Kuh und fanden die höchsten Maße der Mutter — dreimal sieben. Dies wissend, riefen die Mächte ihr zu; und in Ruhm wurden die leuchtenden, rötlich‑goldenen Strahlen der Kuh offenbar.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ते: they (those)
• ते: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मन्वत: they thought / conceived
• मन्वत: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)

• प्रथमम्: first; at first
• प्रथमम्: कर्म (क्रियाविशेषण/विशेष्य-सम्बन्धः)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• नाम: name
• नाम: कर्म
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• धेनोः: of the cow
• धेनोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• त्रिः: thrice
• त्रिः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिस् (संख्यावाचक-अव्यय)

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण
• Type: Numeral
• Root: सप्तन् (संख्या)

• मातुः: of the mother
• मातुः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• परमाणि: highest (things/places)
• परमाणि: कर्म
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• विन्दन्: they found
• विन्दन्: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: विद्/विन्द् (धातु: ‘to find’)

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जानतीः: knowing (fem. pl.)
• जानतीः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: ज्ञा (धातु) → जानत् (वर्तमान-कृदन्त)

• अभि: towards; upon
• अभि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• अनूषत: they sang/praised
• अनूषत: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच्/उष्? (धातु: ‘to praise/sing’ in RV usage; √वच् with anu-/or √उष् ‘to sound’—Vedic form)

• व्राः: the enclosures/folds
• व्राः: कर्तृ (सम्बद्धः/अप्पोजिशन)
• Type: Noun
• Root: व्र (प्रातिपदिक; RV: ‘enclosure/pen, fold’)

• आविः: openly; manifest
• आविः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आविस् (अव्यय)

• भुवत्: it became; it came to be
• भुवत्: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• अरुणीः: the ruddy ones (dawns/cows)
• अरुणीः: कर्तृ (सम्बद्धः)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अरुणी (प्रातिपदिक)

• यशसा: with glory; by splendour
• यशसा: करण
• Type: Noun (instrumental used adverbially)
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)

• गोः: of the cow (or of light/cattle)
• गोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)