Rig Veda 10.95.17: Mandala 10, Sukta 95, Mantra 17

Sukta 10.95

Rishi: Vasiṣṭha (named in the verse as speaker).

Devata: Urvāśī (addressed); the verse also invokes the efficacy of su-kṛta (right action) as a quasi-devatā power.

Chandas: Triṣṭubh (probable).

Samhita Patha (Devanagari)

अन्तरिक्षप्रां रजसो विमानीमुप शिक्षाम्युर्वशीं वसिष्ठः । उप त्वा रातिः सुकृतस्य तिष्ठान्नि वर्तस्व हृदयं तप्यते मे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.95.17

Transliteration

antarikṣa-prā́ṁ rájasaḥ vi-mā́nīm úpa śikṣāmy urváśīṁ vásiṣṭhaḥ | úpa tvā rātíḥ su-kṛtásya tíṣṭhān ní vartasva hṛ́dayaṁ tapyate me ||

Translation

Ich, Vasiṣṭha, suche Urvaśī zu belehren (und zurückzugewinnen), die den Mittelraum durchstreift und die Weiten des rajas vermisst. Nahe bei dir steht die Gabe des wohlgetanen Werkes; kehre um — mein Herz brennt.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अन्तरिक्षप्राम्: (her) filling the mid-air / pervading the atmosphere
• अन्तरिक्षप्राम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अन्तरिक्ष-प्रा (प्रा- ‘पूरण/व्याप्ति’)

• रजसः: of the space/region (rajas)
• रजसः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: रजस्

• विमानीम्: far-ranging / traversing (measuring out)
• विमानीम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: वि-मानिन् (प्रा. ‘विमानिन्’ < √मा ‘माने/मितौ’)

• उप: towards, near
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप

• शिक्षामि: I seek/try to obtain
• शिक्षामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √शिक्ष् (शिक्षायाम् ‘to learn/seek to obtain’)

• उर्वशीम्: Urvaśī
• उर्वशीम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: उर्वशी (प्रा.)

• वसिष्ठः: Vasiṣṭha
• वसिष्ठः: कर्तृ
• Type: Noun (proper name)
• Root: वसिष्ठ (प्रा.)

• उप: towards
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• रातिः: a gift / granting
• रातिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: राति (प्रा.; ‘दान/उपहार’)

• सुकृतस्य: of good deed/merit
• सुकृतस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun/Adjective
• Root: सु-कृत (कृदन्त/प्रा.; ‘पुण्यकर्म’)

• तिष्ठात्: let it stand / let it remain
• तिष्ठात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्था

• नि: back, down
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि

• वर्तस्व: turn back / return
• वर्तस्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृत् (वर्तने)

• हृदयम्: the heart
• हृदयम्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हृदय

• तप्यते: burns / is pained
• तप्यते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √तप् (तापे)

• मे: of me / my
• मे: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्