Rig Veda 10.68.7: Mandala 10, Sukta 68, Mantra 7

Sukta 10.68

Rishi: Bṛhaspati (as seer-power; traditional attribution within the Bṛhaspati/Angiras cycle)

Devata: Bṛhaspati (Brahmaṇaspati), the lord of inspired speech who releases the Light

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.68; verse length and cadence typical)

Samhita Patha (Devanagari)

बृहस्पतिरमत हि त्यदासां नाम स्वरीणां सदने गुहा यत् । आण्डेव भित्त्वा शकुनस्य गर्भमुदुस्रियाः पर्वतस्य त्मनाजत् ॥

Transliteration

bṛ́haspátir ámata hí tyád āsā́m nā́ma svarī́ṇāṃ sádane gúhā yát | āṇḍéva bhittvā́ śakunásya gárbham úd usríyāḥ párvatasya tmánā́jat ||

Translation

Da erkannte Bṛhaspati jenes geheime Name(n) der strahlenden Mächte, verborgen in ihrem inneren Sitz in der Höhle. Es aufbrechend wie ein Ei — den Schoß des Vogels — brachte er, durch die eigene Kraft des Berges, die leuchtenden Herden des Lichts hervor.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: बृहस्पति- (प्रातिपदिक)

• अमत: thought, devised
• अमत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मन् (मनुते/मन्यते) → अमत्

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध/हेतु-निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• त्यत्: that (deed/thing)
• त्यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम) → त्यद्/त्यत्

• आसाम्: of them (of those)
• आसाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम) → अस्मद्/इदम्-प्रयोगः (आसाम्)

• नाम: name
• नाम: कर्म
• Type: Noun
• Root: नामन्- (प्रातिपदिक)

• स्वरीणाम्: of the resounding/bright ones (cows; ‘svar’-voiced)
• स्वरीणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्वरी- (प्रातिपदिक; ‘स्वर’/‘स्वर्’ से)

• सदने: in the dwelling, in the seat
• सदने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सदन- (प्रातिपदिक; √सद् ‘to sit’)

• गुहा: secretly, in concealment
• गुहा: अधिकरण (भावे)
• Type: Indeclinable
• Root: गुहा (अव्यय/निपात; ‘in secret’)

• यत्: which (that)
• यत्: कर्म (सम्बन्ध-यत्…तत्)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम)

• आण्डेव: like an egg
• आण्डेव: कर्म-विशेषण (उपमा)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: आण्ड- (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)

• भित्त्वा: having split/broken
• भित्त्वा: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Verb (gerund)
• Root: √भिद् → भित्त्वा

• शकुनस्य: of the bird
• शकुनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शकुन- (प्रातिपदिक)

• गर्भम्: embryo, womb-contents
• गर्भम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गर्भ- (प्रातिपदिक)

• उत्: up, out
• उत्: क्रिया-विशेषक
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: उत् (उपसर्ग/अव्यय)

• उस्रियाः: the ruddy/bright cows (dawns/cows)
• उस्रियाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उस्रिया- (प्रातिपदिक)

• पर्वतस्य: of the mountain
• पर्वतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पर्वत- (प्रातिपदिक)

• त्मना: by his own self/power
• त्मना: करण (साधन/प्रकार)
• Type: Noun (instrumental of manner)
• Root: त्मन्- (प्रातिपदिक; ‘self, own power’)

• अजत्: drove forth, led out
• अजत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अज् (अजति ‘to drive/lead’) → अजत्