Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

सुसंरर्ब्धस्तुसौमित्रिरस्त्रंवारुमाददे ।।।।रौद्रंमहेन्द्रजिद्युद्धेऽप्यसृजद्युद्धनिष्ठितः ।

susaṃrabdhas tu saumitrir astraṃ vāruṇam ādade | raudraṃ mahendrajid yuddhe 'py asṛjad yuddhaniṣṭhitaḥ ||

Da ergriff Saumitrī, von Zorn entflammt, die Waffe Varuṇas; und Indrajit — standhaft im Kampf, der Bezwinger Mahendras — entsandte in der Schlacht das von Rudras Macht erfüllte Geschoss.

सुसंरब्धःhighly enraged
सुसंरब्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + संरब्ध (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सौमित्रिः इति विशेषण
तुbut
तु:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक अव्यय (particle: but/indeed)
सौमित्रिःSaumitri (Lakshmana)
सौमित्रिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (लक्ष्मणस्य पितृनाम-व्युत्पन्नः)
अस्त्रम्weapon/missile
अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वारुणम्Varuna’s
वारुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अस्त्रम् इति विशेषण (Varuṇa-related)
आददेtook up/seized
आददे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
रौद्रम्Rudra’s (missile)
रौद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अस्त्रं (understood)
महेन्द्रजित्Mahendrajit (Indrajit)
महेन्द्रजित्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहेन्द्रजित् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (इन्द्रजित्)
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक अव्यय (also/even)
असृजत्released/shot
असृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
युद्धनिष्ठितःsteadfast/skilled in warfare
युद्धनिष्ठितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुद्ध + निष्ठित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (युद्धे निष्ठितः), भूतकृदन्त-प्रायः, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; महेन्द्रजित् इति विशेषण

Enraged Saumithri, seizing the weapon of Varuna, skilled in warfare loosened on Indrajith (Mahendra's enemy), which was presided over by Rudra.

L
Lakṣmaṇa (Saumitrī)
I
Indrajit (Mahendrajit)
V
Varuṇa
R
Rudra

FAQs

Power must be governed by purpose: the verse juxtaposes anger-driven escalation with the ideal that divine weapons should serve dharmic ends, not personal rage.

Lakṣmaṇa counters with Varuṇa’s missile while Indrajit answers by deploying a Rudra-associated weapon, intensifying the duel.

Yuddha-kauśala (martial competence) is explicit; the ethical tension lies in whether that competence is guided by restraint.