Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

शरौप्रतिहतौदृष्टवातावुभौरणमूर्धनि ।।।।व्रीडितौजातरोषौ च लक्ष्मणेन्द्रजितौतदा ।

śarau pratihatau dṛṣṭvā tāv ubhau raṇamūrdhani | vrīḍitau jātarōṣau ca lakṣmaṇendrajitau tadā ||

Als sie sahen, dass ihre Pfeile an der vordersten Front des Kampfes abgewehrt und wirkungslos geworden waren, schämten sich sowohl Lakṣmaṇa als auch Indrajit, und Zorn stieg in ihnen auf.

शरौthe two arrows
शरौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन
प्रतिहतौstruck/checked (each other)
प्रतिहतौ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रति-हन् (धातु) → प्रतिहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; शरौ इति विशेषण
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund), ‘having seen’
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
उभौboth
उभौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; तौ इति विशेषण
रणमूर्धनिat the forefront of battle
रणमूर्धनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण + मूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रणस्य मूर्धनि = युद्धस्य अग्रभागे), नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग-प्रयोगः (मूर्धन्), सप्तमी (Locative), एकवचन
व्रीडितौabashed
व्रीडितौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootव्रीड् (धातु) → व्रीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; तौ इति विशेषण
जातरोषौwith anger arisen
जातरोषौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजात + रोष (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (जातः रोषः यस्य), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; तौ इति विशेषण
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
लक्ष्मणेन्द्रजितौLakshmana and Indrajit
लक्ष्मणेन्द्रजितौ:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण + इन्द्रजित् (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (लक्ष्मणश्च इन्द्रजित् च), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
तदाthen
तदा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)

Then both Lakshmana and Indrajith in the face of the battle seeing their arrows in nought with each other were abashed and got agitated.

L
Lakṣmaṇa
I
Indrajit
B
battlefield (raṇa)

FAQs

Dharma calls for mastery over krodha: anger naturally arises in conflict, but righteous action requires governing emotion rather than being governed by it.

After their missiles cancel each other, both champions react emotionally—shame at ineffectiveness and anger at the impasse.

For the dharmic warrior, kṣamā and self-command are implied ideals, even when provoked by failure or resistance.