Previous Verse
Next Verse

Shloka 82

त्रिशिरा-प्रबोधनम् तथा नरान्तक-वधः

Trisira’s Counsel and the Slaying of Naranthaka

गच्छत्वंराक्षसंवीरोयोऽसौतुरगमास्थितः ।क्षोभयन्तहरिबलंक्षिप्रंप्राणैर्वियोजय ।।।।

gaccha tvaṁ rākṣasaṁ vīra yo ’sau turagam āsthitaḥ | kṣobhayantam haribalaṁ kṣipraṁ prāṇair viyojaya ||

„Geh, o Held; strecke unverzüglich jenen Rākṣasa nieder, der auf einem Pferd sitzt und das Heer der Vānaras in Aufruhr versetzt; trenne ihn rasch vom Leben.“

gacchago
gaccha:
Kriyā (क्रिया/Command)
TypeVerb
Root√gam (गम्, धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootyusmad (युष्मद्, सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; 2nd person pronoun
rākṣasamthe rakshasa
rākṣasam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vīraḥO hero
vīraḥ:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संबोधनार्थे प्रथमा (vocative sense)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता/Subject of relative clause)
TypeNoun
Rootyad (यद्, सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun referring to rākṣasaḥ
asauthat (one)
asau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootadas (अदस्, सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun
turagama horse
turagam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootturaga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
āsthitaḥmounted, seated on
āsthitaḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootā-√sthā (स्था, धातु) + क्त
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) in active sense; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate of yaḥ/asau
kṣobhayantamdisturbing, harassing
kṣobhayantam:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Root√kṣubh (क्षुभ्, धातु) + णिच् (causative) + शतृ
Formणिच्-प्रेरणार्थक धातु; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying rākṣasam
hari-balamthe vanara force
hari-balam:
Karma (कर्म/Object of kṣobhayantam)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: harīṇāṃ balam); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
kṣipramquickly
kṣipram:
Kāla (काल/Immediate time)
TypeIndeclinable
Rootkṣipra (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb)
prāṇaiḥfrom (his) life-breaths
prāṇaiḥ:
Apādāna (अपादान/Separation)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
viyojayaseparate (him), kill
viyojaya:
Kriyā (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootvi-√yuj (युज्, धातु) + णिच्
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रेरणार्थक (cause to be separated)

"Oh! March ahead and immediately release the life of the Rakshasa seated on horseback terrifying the Vanara army."

A
Aṅgada
N
Narāntaka
R
Rākṣasa
V
Vānara army (haribala)
H
horse (turaga)

FAQs

Kṣātra-dharma: a leader must protect the community by stopping an aggressor who endangers the army; decisive action is framed as righteous defense.

A commander orders Aṅgada to engage and kill the mounted Rākṣasa who is causing panic and disruption among the Vānaras.

Courage and responsibility in battle—acting swiftly to safeguard comrades.