Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

त्रिशिरा-प्रबोधनम् तथा नरान्तक-वधः

Trisira’s Counsel and the Slaying of Naranthaka

द्रुमांश्चविपुलस्कन्थान् गृह्यवानरपुङ्गवाः ।तद्युद्धमभवद्घोरंरक्षोवानरसङ्कुलम् ।।।।

drumāṃś ca vipula-skandhān gṛhya vānara-puṅgavāḥ |

tad yuddham abhavad ghoraṃ rakṣo-vānara-saṅkulam ||

Die vorzüglichsten Anführer der Vānaras ergriffen Bäume mit gewaltigen Stämmen; und jener Kampf wurde furchtbar, dicht erfüllt von Rākṣasas und Vānaras.

द्रुमान्trees
द्रुमान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootद्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
विपुल-स्कन्धान्with huge trunks
विपुल-स्कन्धान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक) + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (descriptive: 'broad-trunked'), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण to द्रुमान्
गृह्यhaving seized
गृह्य:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having seized'
वानर-पुङ्गवाःmonkey leaders
वानर-पुङ्गवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ('bulls/leaders among monkeys'), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण (demonstrative), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here with युद्धम् (nominative)
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अभवत्became/occurred
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन
घोरम्terrible
घोरम्:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formविशेषण to युद्धम्, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रक्षः-वानर-सङ्कुलम्crowded with Rakshasas and monkeys
रक्षः-वानर-सङ्कुलम्:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक) + वानर (प्रातिपदिक) + सङ्कुल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (determinative: 'crowded with Rakshasas and monkeys'), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण to युद्धम्

Vanara leaders seizing huge branches of trees fought a frightening war with Rakshasas.

V
Vanaras
R
Rākṣasas

FAQs

Dharma is shown as organized collective effort under leadership: the Vanara chiefs take initiative, turning strength into service for a righteous objective.

Vanara commanders arm themselves with large trees and plunge into close combat, making the battlefield densely packed and terrifying.

Netr̥tva (leadership) and saṅghāṭa (cohesion): leaders act decisively, drawing the host into coordinated action.