Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

दृश्यतेऽऽसौजनस्थानेश्रीमान्सीते वनस्पतिः ।।।।जटायुश्चमहातेजास्तवहेतोर्विलासिनि ।रावणेनहतोयत्रपक्षिणांप्रवरोबली ।।।।

dṛśyate'sau janasthāne śrīmān sīte vanaspatiḥ | jaṭāyuś ca mahātejāḥ tava hetor vilāsini | rāvaṇena hato yatra pakṣiṇāṃ pravaro balī ||

Sītā, in Janasthāna ist jener herrliche Herr der Bäume zu sehen. Und dort, o Anmutige, wurde der mächtige Jaṭāyu—der Vornehmste der Vögel, von großer Strahlkraft—von Rāvaṇa um deinetwillen erschlagen.

दृश्यतेis seen
दृश्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग
असौthat (there)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग
जनस्थानेin Janasthana
जनस्थाने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजनस्थान (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
श्रीमान्splendid
श्रीमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषण (adjective) वनस्पतिः
सीतेO Sita
सीते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (Vocative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
वनस्पतिःtree
वनस्पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग
जटायुःJatayu
जटायुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजटायु (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
महातेजाःof great splendour
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा-तेजस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषण (adjective) जटायुः
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन, सर्वनाम
हेतोःfor the sake of
हेतोः:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootहेतु (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन, पुल्लिङ्ग; हेतौ षष्ठी (genitive of cause)
विलासिनिO graceful lady
विलासिनि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविलासिनी (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (Vocative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
रावणेनby Ravana
रावणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग
हतःkilled
हतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; जटायुः (subject)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (relative adverb: where)
पक्षिणाम्of birds
पक्षिणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग
प्रवरःforemost
प्रवरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रवर (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषण (adjective) जटायुः
बलीstrong
बली:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषण (adjective) जटायुः

"Sita, here is Janasthana, where a mighty tree is seen. Oh sportive lady! There the exceptionally strong and highly energetic vulture Jatayu got killed by Ravana on account of you."

R
Rāma
S
Sītā
J
Janasthāna
J
Jaṭāyu
R
Rāvaṇa

FAQs

Dharma is highlighted through Jaṭāyu’s sacrifice: protecting the innocent, even at the cost of one’s life, is upheld as righteous conduct.

Rāma points out Janasthāna and recalls the spot where Jaṭāyu fought Rāvaṇa and was killed while trying to save Sītā.

Jaṭāyu’s valor and selfless protection (rakṣā-dharma), and Rāma’s gratitude in remembering the sacrifice.