Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

एषासादृश्यतेपम्पानलिनीचित्रकानना ।। ।।त्वयाविहीनोयत्राहंविललापसुदुःखितः ।

eṣā sā dṛśyate pampā nalinī citrakānanā | tvayā vihīno yatrāhaṃ vilalāpa suduḥkhitaḥ ||

Dort ist die Pampā zu sehen, voller Lotos und mit mannigfaltigen Wäldern; dort, deiner beraubt, klagte ich in bitterem Schmerz.

एषाthis
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
साthat (same)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग
पम्पाPampa (lake)
पम्पा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपम्पा (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
नलिनीlotus-filled
नलिनी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनलिनी (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषण (adjective) पम्पा
चित्रकाननाwith lovely woods
चित्रकानना:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचित्र-कानन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषण (adjective) पम्पा
त्वयाby you/with you
त्वया:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन, सर्वनाम
विहीनःseparated/deprived
विहीनः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-ही (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; अहम् (subject)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (relative adverb: where)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, सर्वनाम
विललापlamented
विललाप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootललप् (धातु)
Formलिट्/लङ्-पाठभेद; अत्र लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सुदुःखितःdeeply sorrowful
सुदुःखितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु-दुःखित (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषण (adjective) अहम्

"Here is seen lovely woods and Pampa waters. I lamented here, separated from you."

R
Rāma
S
Sītā
P
Pampā (lake/region)

FAQs

Truthfulness of emotion aligned with duty: Rāma admits grief without abandoning righteous effort, showing that dharma can include endurance through sorrow.

From the aerial car, Rāma points out Pampā and recalls his earlier lament there during separation from Sītā.

Perseverance: despite intense sorrow, Rāma continued the dharmic quest to find Sītā.