Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

पुष्पकविमान-प्रस्थानम्

The Pushpaka Vimāna Offered and the Return Prepared

एवमुक्तस्ततोरामःप्रत्युवाचविभीषणम् ।रक्षसांवानराणां च सर्वेषामेवशृण्वताम् ।।।।

evam uktaḥ tato rāmaḥ pratyuvāca vibhīṣaṇam |

rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca sarveṣām eva śṛṇvatām ||

Als Vibhīṣaṇa so gesprochen hatte, erwiderte Rāma ihm, während alle Rākṣasas und Vānaras zuhörten.

एवम्thus
एवम्:
प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
उक्तःhaving been addressed
उक्तः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; 'having been spoken to/addressed'
ततःthen
ततः:
क्रम/काल (Sequence/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय
रामःRama
रामः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-उ- वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; 'replied'
विभीषणम्to Vibhishana
विभीषणम्:
सम्प्रदान/कर्म (Addressee as object/कर्म)
TypeNoun
Rootविभीषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
रक्षसाम्of the Rakshasas
रक्षसाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-बहुवचन; dependent on शृण्वताम्
वानराणाम्of the Vanaras
वानराणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-बहुवचन; dependent on शृण्वताम्
and
:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-बहुवचन; 'of all'
एवindeed/just
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (restrictive particle)
शृण्वताम्while (they were) listening
शृण्वताम्:
सति-सप्तमी/परिस्थिति (Circumstance/परिस्थिति)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी-बहुवचन; 'while listening'

On hearing Vibheeshana spoken in the aforesaid manner, Rama replied to the hearing of Rakshasas, Vanaras and all of them there.

R
Rāma
V
Vibhīṣaṇa
R
Rākṣasas
V
Vānaras

FAQs

Accountable speech: Rāma responds openly in the presence of both allies, modeling transparent leadership and impartial regard for all listeners.

After Vibhīṣaṇa speaks, Rāma answers him in an assembly where both Rākṣasas and Vānaras are present.

Rāma’s measured public conduct—speaking responsibly and inclusively before all parties.