Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

पुष्पकविमान-प्रस्थानम्

The Pushpaka Vimāna Offered and the Return Prepared

प्रीतियुक्तस्यविहितांससैन्यःससुहृद्गणः ।सक्रतियांराममेतावद्गृहेणत्वंमयोद्यताम् ।।।।

prītiyuktasya vihitāṃ sasaīn yaḥ sasuhṛdgaṇaḥ |

sakṛt tāṃ rāmam etāvad gṛheṇa tvaṃ mayodyatām ||

Für dich — zusammen mit dem Heer und dem Kreis der Freunde — habe ich diese Gastfreundschaft in Liebe bereitet. O Rāma, nimm sie nur dieses eine Mal an, von mir in meinem Hause vorbereitet.

प्रीतियुक्तस्यof (me) affectionate
प्रीतियुक्तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्रीति + युक्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (प्रीत्या युक्तः), पुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन; 'of one endowed with affection'
विहिताम्arranged
विहिताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-धा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; 'arranged/prepared' (agreeing with implied 'सत्क्रिया/पूजा')
ससैन्यःtogether with the army
ससैन्यः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (सैन्येन सह), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; qualifying 'त्वम्'
ससुहृद्गणःtogether with the host of friends
ससुहृद्गणः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस + सुहृद् + गण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (सुहृद्गणेन सह), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; qualifying 'त्वम्'
सकृत्याम्the reception/honor
सकृत्याम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्कृत्या/सकृत्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; 'honoring/reception'
रामम्O Rama
रामम्:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधनार्थे द्वितीया (address in accusative, poetic), एकवचन
एतावत्this much
एतावत्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; 'this much/so much'
गृहाणaccept
गृहाण:
क्रिया (Requested action/क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-एकवचन
मयाby me
मया:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचन; agent/arranger
उद्यताम्prepared
उद्यताम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-यम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; 'prepared' (agreeing with विहिताम्)

"Rama, you should accept this hospitality from me at this one occasion, which has been arranged with affection to the army and host of friends."

V
Vibhīṣaṇa
R
Rāma
A
Army (sainyam)
F
Friends/allies (suhṛd-gaṇa)

FAQs

Dharma of honoring guests and allies collectively: hospitality is extended not only to the leader but also to the community that supported the righteous cause.

Vibhīṣaṇa requests Rāma to accept a one-time ceremonial hospitality for him, his army, and friends.

Generosity and gratitude—Vibhīṣaṇa seeks to repay support with respectful care.