Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

पुष्पकविमान-प्रस्थानम्

The Pushpaka Vimāna Offered and the Return Prepared

अहंतेयुद्यनुग्राह्योयदिस्मरसिमेगुणान् ।वसतावदिहप्राज्ञ यद्यस्तिमयिसौहृदम् ।।।।

ahaṃ te yady anugrāhyo yadi smarasi me guṇān |

vasatāvad iha prājña yady asti mayi sauhṛdam ||

Wenn ich deiner Gnade würdig bin, wenn du meiner guten Eigenschaften gedenkst—o Weiser—so verweile noch eine Weile hier, wenn du mir Zuneigung entgegenbringst.

अहम्I
अहम्:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-एकवचन
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (enclitic); here 'to you' (dative sense)
यदिif
यदि:
सम्बन्ध (Condition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तबोधक-अव्यय (conditional particle)
अनुग्राह्यःworthy of your favor
अनुग्राह्यः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअनु-ग्रह् (धातु)
Formण्यत्/यत्-प्रत्ययान्त (gerundive; 'to be favored/one who may be favored'), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
यदिif
यदि:
सम्बन्ध (Condition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तबोधक-अव्यय
स्मरसिyou remember
स्मरसि:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेmy
मे:
सम्बन्ध (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन (Genitive)
गुणान्virtues
गुणान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचन
वसstay
वस:
क्रिया (Requested action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तावत्for a while
तावत्:
काल (Duration/काल)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधिवाचक-अव्यय (for that long/for a while)
इहhere
इह:
देशाधिकरण (Place/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
प्राज्ञO wise one
प्राज्ञ:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-एकवचन (Vocative)
यदिif
यदि:
सम्बन्ध (Condition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तबोधक-अव्यय
अस्तिthere is
अस्ति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मयिin me/towards me
मयि:
अधिकरण (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचन (Locative)
सौहृदम्friendship/affection
सौहृदम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौहृद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन

"O Wise Rama! If you permit me, and think kindly of me and remember me, and if you have affection for me stay here for a while."

V
Vibhīṣaṇa
R
Rāma

FAQs

Dharma of hospitality and relational propriety: Vibhīṣaṇa requests, without presuming, that Rāma accept friendship and pause as a guest.

After the war, Vibhīṣaṇa asks Rāma to remain briefly, appealing to Rāma’s goodwill and their bond.

Humility and tact—Vibhīṣaṇa frames his request as dependent on Rāma’s grace, not entitlement.