Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

अग्निपरीक्षासाक्ष्यं

Agni’s Testimony and Sītā’s Revalidation

ततःप्रीतिमानारामःश्रुत्यैवंवदतांवरः ।दध्यौमुहूर्तंधर्मात्माबाष्पव्याकुललोचनः ।।।।

tataḥ prītimān rāmaḥ śrutvaivam vadatāṁ varaḥ |

dadhyau muhūrtaṁ dharmātmā bāṣpa-vyākula-locanaḥ ||

Da freute sich der rechtschaffene Rāma, der Beste unter den Rednern, als er diese Worte hörte; doch mit tränengetrübten Augen sann er einen Augenblick nach.

ततःthen
ततः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/क्रमवाचक-अव्ययम् (then/thereupon)
प्रीतिमान्joyful
प्रीतिमान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रीति-मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मतुप्-प्रत्यय (possessing joy)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु)
Formकृदन्तः (क्त्वा; absolutive/gerund), अव्ययवत्; 'having heard'
एवम्thus
एवम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (manner adverb)
वदताम्of the speakers
वदताम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवद् (धातु)
Formकृदन्तः (शतृ; present active participle) → वदत्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्; 'of those speaking'
वरःthe best
वरः:
Viśeṣaṇa (विशेषण; apposition)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
दध्यौpondered
दध्यौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
मुहूर्तम्for a moment
मुहूर्तम्:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण; duration)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कालपरिमाण (duration)
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootधर्म-आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः: धर्मः आत्मा यस्य (whose nature is dharma)
बाष्पव्याकुललोचनःwith tear-filled eyes
बाष्पव्याकुललोचनः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबाष्प-व्याकुल-लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: बाष्पेण व्याकुलानि लोचनानि यस्य (eyes troubled with tears)

Rama who is endowed with valour and firmness, and an upholder of dharma, a supreme person said to Brahma.

R
Rāma

FAQs

Dharma includes sober reflection before decisive speech or action—especially when public trust, justice, and personal emotion collide.

After hearing the divine testimony around Sītā’s ordeal, Rāma pauses, moved to tears, and considers his response.

Rāma’s self-restraint and moral deliberation (dharma-guided composure) despite intense emotion.