Shloka 12

अग्निपरीक्षासाक्ष्यं

Agni’s Testimony and Sītā’s Revalidation

Devanagari script

एवमुक्तोमहातेजाधृतिमान्दृढविक्रमः ।उवाचत्रिदशश्रेष्ठंरामोधर्मभृतांवरः ।।।।

Transliteration

evam ukto mahātejā dhṛtimān dṛḍha-vikramaḥ |

uvāca tridaśa-śreṣṭhaṁ rāmo dharma-bhṛtāṁ varaḥ ||

Translation

So angesprochen, sprach Rāma—strahlend, standhaft und fest im Heldenmut—der Höchste unter den Trägern des Dharma, zum Ersten der Götter.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम्

• उक्तः: addressed
• उक्तः: Karta (कर्ता; subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु)
• Form: कृदन्तः (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'having been addressed/spoken to'

• महातेजाः: greatly radiant
• महातेजाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा-तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: महत् तेजः यस्य (of great splendor)

• धृतिमान्: steadfast
• धृतिमान्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृति-मत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मतुप्

• दृढविक्रमः: of firm prowess
• दृढविक्रमः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृढ-विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: दृढः विक्रमः यस्य (firm valor)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• त्रिदशश्रेष्ठम्: the best of the gods
• त्रिदशश्रेष्ठम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: त्रिदशानां श्रेष्ठः (best of the gods)

• रामः: Rama
• रामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• धर्मभृताम्: of the upholders of dharma
• धर्मभृताम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धर्म-भृत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः: धर्मं भृतः (upholders of dharma)

• वरः: the best
• वरः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; रामस्य विशेषणम्

Context

"That Sita is auspicious and has surely not done any sin is known to three worlds. But she lived long in the gynaeceum of Ravana."

Characters & Entities

• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is portrayed as accountable speech: even the ideal king frames his reasoning before higher moral authority (the divine).

What is the narrative situation?

After the fire ordeal’s outcome, Rāma addresses the chief deity to explain or clarify his stance regarding Sītā and public doubt.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness (dhṛti) and disciplined courage (dṛḍha-vikrama) guided by dharma.