Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

रावण–रामयुद्धप्रारम्भः

The Intensification of the Rama–Ravana Duel

महोदरमहापार्श्वौहतौदृष्टवातुराक्ष ।तस्मिंश्चनिहतेवीरेविरूपाक्षेमहाबले ।।6.100.1।।आविवेशमहान् क्रोधोरावणंतुमहामृधे ।सूतं सञ्चोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ।।6.100.2।।

mahōdaramahāpārśvau hatau dṛṣṭvā tu rākṣasau | tasmiṃś ca nihate vīre virūpākṣe mahābale ||

āviveśa mahān krodho rāvaṇaṃ tu mahāmṛdhe | sūtaṃ sañcodayāmāsa vākyaṃ cedam uvāca ha ||

Als er sah, dass die Rākṣasas Mahodara und Mahāpārśva erschlagen waren und auch der mächtige Held Virūpākṣa gefallen war, ergriff Rāvaṇa mitten in jener furchtbaren Schlacht gewaltiger Zorn; er trieb seinen Wagenlenker an und sprach diese Worte.

रामवृक्षम्the Rama-tree
रामवृक्षम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराम + वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुषः (रामः एव वृक्षः इव / रामस्य वृक्षः)
रणेin battle
रणे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
हन्मिI strike down
हन्मि:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
सीतापुष्पफलप्रदम्yielding Sita as flower and fruit
सीतापुष्पफलप्रदम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootसीता + पुष्प + फल + प्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (सीता एव पुष्पफलम्, तत् प्रददाति)
प्रशाखाःmain branches
प्रशाखाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रशाखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यस्यof which/whose
यस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
कर्ता (Apposition to branches)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जाम्बवान्Jambavan
जाम्बवान्:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootजाम्बवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कुमुदःKumuda
कुमुदः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootकुमुद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नलःNala
नलः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
द्विविदःDvivida
द्विविदः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootद्विविद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवalso
एव:
सम्बन्ध/वाक्य-निवेश (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (also/indeed)
मैन्दःMainda
मैन्दः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootमैन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अङ्गदःAngada
अङ्गदः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गन्धमादनःGandhamādana
गन्धमादनः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootगन्ध + मादन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (गन्धान् मादयति/गन्धेन मादनः)
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सुषेणःSuṣeṇa
सुषेणः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootसुषेण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हरियूथपाःleaders of monkey-troops
हरियूथपाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि + यूथप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (हरीणां यूथपाः)

On seeing Mahodara and Mahaparsva killed in the great war, Virupaksha of extraordinary might also killed, Ravana was highly infuriated and addressed the charioteer in the following words.

R
Rāvaṇa
M
Mahodara
M
Mahāpārśva
V
Virūpākṣa
S
sūta (charioteer)

FAQs

Unrestrained anger (krodha) clouds judgment and hastens ruin; dharma in war requires disciplined mind and righteous cause, not rage-driven escalation.

After key Rākṣasa warriors are slain, Rāvaṇa becomes furious and commands his charioteer, preparing further action.

By contrast (negative emphasis), the lack of self-control is highlighted—Rāvaṇa is shown as overtaken by krodha.