Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 38›Shloka 57
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 57

अभिज्ञानप्रदानम्

The Token of Recognition (Chūḍāmaṇi) and the Crow Episode Recalled

Devanagari script

स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रिया याश्च वराङ्गनाः।ऐश्वर्यं च विशालायां पृथिव्यामपि दुर्लभम्।।5.38.57।।पितरं मातरं चैव सम्मान्याभिप्रसाद्य च।अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः।।5.38.58।।

Transliteration

srajaś ca sarvaratnāni priyā yāś ca varāṅganāḥ | aiśvaryaṃ ca viśālāyāṃ pṛthivyām api durlabham ||5.38.57||

pitaraṃ mātaraṃ caiva sammānyābhiprasādya ca | anupravrajito rāmaṃ sumitrā yena suprajāḥ ||5.38.58||

Translation

Blumenkränze und Edelsteine aller Art, geliebte Frauen und selbst die Herrschaft—auf dieser weiten Erde schwer zu erlangen—das alles ließ er beiseite.

Word by Word
स्रजःgarlands
स्रजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्रज् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सर्वरत्नानिall jewels
सर्वरत्नानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व + रत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय (सर्वाणि रत्नानि)
प्रियाःdear
प्रियाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying yāḥ/varāṅganāḥ)
याःwho/which
याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
वराङ्गनाःexcellent women
वराङ्गनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर + अङ्गना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय (वराः अङ्गनाः)
ऐश्वर्यम्sovereignty, prosperity
ऐश्वर्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
विशालायाम्vast
विशालायाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविशाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (qualifying pṛthivyām)
पृथिव्याम्on earth
पृथिव्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; 'even/also'
दुर्लभम्hard to obtain
दुर्लभम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective of aiśvaryam etc.)
पितरम्father
पितरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मातरम्mother
मातरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis: indeed)
सम्मान्यhaving respected
सम्मान्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + मान् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); अर्थे 'having honored/respected'
अभिप्रसाद्यhaving pleased
अभिप्रसाद्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + प्रसद् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); अर्थे 'having pleased/propitiated'
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अनुप्रव्रजितःfollowed (into exile)
अनुप्रव्रजितः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + प्र + व्रज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थे 'having followed into exile'
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुमित्राSumitra
सुमित्रा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुमित्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
येनby whom/whereby
येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (Instrumental), एकवचन; सम्बन्धे (by whom/whereby)
सुप्रजाःblessed with good sons
सुप्रजाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + प्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय; अर्थे 'having good offspring' (epithet of Sumitrā)
Characters & Entities
S
Sītā
H
Hanumān
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa (implied as the one who renounced pleasures and followed)
S
Sumitrā
D
Daśaratha (implied by 'father')
K
Kauśalyā (implied by 'mother', in the royal household context)

FAQs

Sevā and tyāga as dharma: the ideal of giving up personal luxury and desire to uphold duty—serving the righteous cause and supporting the elder brother in exile.

Sītā composes her message by recalling Lakṣmaṇa’s sacrifices: he renounced royal comforts, honored parents, and chose exile with Rāma.

Lakṣmaṇa’s loyalty and self-denial: devotion expressed through disciplined renunciation and respectful obedience to parents and dharma.

←Previous Verse
Next Verse→