Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

अभिज्ञानप्रदानम्

The Token of Recognition (Chūḍāmaṇi) and the Crow Episode Recalled

हिनस्तु दक्षिणाक्षि त्वच्छर इत्यथ सोऽब्रवीत्।।5.38.36।।ततस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्।दत्त्वा स दक्षिणं नेत्रं प्राणेभ्यः परिरक्षितः।।5.38.37।।

hinastu dakṣiṇākṣi tvacchara ity atha so 'bravīt || 5.38.36 ||

tatas tasyākṣi kākasya hinasti sma sa dakṣiṇam |

dattvā sa dakṣiṇaṃ netraṃ prāṇebhyaḥ parirakṣitaḥ || 5.38.37 ||

Da sprach er: „Dein Pfeil soll mein rechtes Auge vernichten.“ Darauf traf Rāma das rechte Auge der Krähe; indem sie dieses rechte Auge darbrachte, wurde ihr Leben verschont.

सःhe (the crow)
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रामायto Rama
रामाय:
सम्प्रदान (Sampradana/Recipient)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (dat), एकवचन
नमस्कृत्यhaving saluted
नमस्कृत्य:
क्रियाविशेषण (prior action)
TypeVerb
Rootनमस्-कृ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
राज्ञेto the king
राज्ञे:
सम्प्रदान (Recipient)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (dat), एकवचन
दशरथायto Dasaratha
दशरथाय:
सम्प्रदान (Recipient; apposition to राज्ञे)
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (dat), एकवचन
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
विसृष्टःreleased, permitted to go
विसृष्टः:
कर्ता (Karta; adjectival predicate)
TypeAdjective
Rootवि-सृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इत्यस्य विशेषणम्; अर्थः 'dismissed/released'
तेनby him
तेन:
करण/कर्तृ-निर्देश (Agent in passive)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, तृतीया (instr), एकवचन
वीरेणby the hero
वीरेण:
करण/कर्तृ-निर्देश (Agent in passive)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instr), एकवचन; तेन इत्यस्य विशेषणम्
प्रतिपेदेreached, returned to
प्रतिपेदे:
क्रिया (Kriya/Verb)
TypeVerb
Rootप्रति-पद् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
स्वम्his own
स्वम्:
कर्म (Karma; adjectival)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; आलयम् इत्यस्य विशेषणम्
आलयम्abode, dwelling
आलयम्:
कर्म (Karma/Object; destination)
TypeNoun
Rootआलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (usage varies; here neuter acceptable), द्वितीया (acc), एकवचन

'Then that crow said, 'let my right eye be blinded'. you then hit the right eye of the crow'. Thus the crow offered his right eye and saved himself.

S
Sītā
H
Hanumān
R
Rāma
K
Kāka (the crow)
B
Brahmāstra (contextual)

FAQs

Dharma balances justice with mercy: wrongdoing requires consequence, yet surrender allows a mitigated penalty that preserves life.

To prevent the brahmāstra from becoming futile while honoring refuge, the crow proposes a penalty—loss of one eye—in exchange for survival.

Rāma’s measured justice and the crow’s acceptance of accountability (taking punishment rather than evading it).