Previous Verse
Next Verse

Shloka 68

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

यं यं देशं समुद्रस्य जगाम स महाकपिः।स स तस्योरुवेगेन सोन्माद इव लक्ष्यते।।।।

yaṃ yaṃ deśaṃ samudrasya jagāma sa mahākapiḥ | sa sa tasyoruvegena sonmāda iva lakṣyate ||

Welchen Abschnitt des Ozeans jener große Affe auch durchmaß, eben dieser schien wie von Raserei ergriffen, aufgewühlt vom gewaltigen Stoß seiner Schenkel.

यम्which
यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; correl. with यं यं
यम्whichever
यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; repetition for distributive sense
देशम्region/place
देशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
जगामwent/reached
जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महाकपिःgreat monkey
महाकपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + कपि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःthat (place/part)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; resumptive
सःthat (one)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; repetition for distributive sense
तस्यof him/his
तस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
ऊरुवेगेनby the speed of (his) thighs
ऊरुवेगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ऊरूणां वेगः; पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
स-उन्मादःas if maddened/riotous
स-उन्मादः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग-सदृश) + उन्माद (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: उन्मादः सह; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifying (सः सः) देशः understood
इवlike/as if
इव:
Upamana (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
लक्ष्यतेis seen/appears
लक्ष्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive: ‘is perceived’)

Whichever part of the sea over which that monkey flew, it appeared as though it was riotous with eddies, whirlpools and revolving foam etc., stirred up by the speed of his thighs.

H
Hanumān
O
Ocean (Samudra)

FAQs

Dharma is effectiveness in service: righteous intent is matched by capability, showing that duty requires not only good will but also the power to accomplish the task.

As Hanumān flies, the sea below is visibly disturbed, as though agitated by his speed and force.

Sāmarthya (competence) and vīrya (potent energy) aligned with a moral mission.