Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

पद्भ्यां दृढमवस्थानं कृत्वा स कपिकुञ्जरः।निकुञ्च्य कर्णौ हनुमानुत्पतिष्यन् महाबलः।।वानरान् वानरश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत्।।।।

padbhyāṁ dṛḍham avasthānaṁ kṛtvā sa kapikuñjaraḥ | nikuñcya karṇau hanumān utpatiṣyan mahābalaḥ || vānarān vānaraśreṣṭha idaṁ vacanam abravīt ||

Fest die Füße auf den Boden setzend, jener Elefant unter den Affen—der überaus starke Hanumān—zog die Ohren an, als er zum Sprung ansetzte, und sprach zu den Vanaras diese Worte.

पद्भ्याम्with (his) two feet
पद्भ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया; द्विवचन
दृढम्firm
दृढम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (avasthānam)
अवस्थानम्a stance/standing position
अवस्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअवस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
कृत्वाhaving assumed
कृत्वा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); 'having done/made'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
कपिकुञ्जरःelephant among monkeys
कपिकुञ्जरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि + कुञ्जर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन. समासः—कपीनाम् कुञ्जरः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
निकुञ्च्यhaving drawn in
निकुञ्च्य:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनि + कुञ्च् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); 'having contracted'
कर्णौ(his) two ears
कर्णौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; द्विवचन
हनुमान्Hanumān
हनुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
उत्पतिष्यन्about to spring up
उत्पतिष्यन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउत् + पत् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; 'about to leap'
महाबलःvery strong
महाबलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (hanumān). समासः—महद् बलम् यस्य (कर्मधारयः)
वानरान्the monkeys
वानरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
वानरश्रेष्ठO best of monkeys
वानरश्रेष्ठ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवानर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन); एकवचन. समासः—वानराणाम् श्रेष्ठः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

A mighty elephant among vanaras, Hanuman holding his feet firmly and standing in that position, contracted his ears and addressed the monkeys, when he was about to leap:

H
Hanumān
V
Vānaras

FAQs

Dharma includes responsible leadership—before undertaking a duty, Hanumān communicates and reassures his community.

Hanumān takes his stance to leap and begins speaking to the assembled vanaras.

Steadfastness (dṛḍhatā) and leadership under pressure.