Valmiki Ramayana 2.56.36: Ayodhya Kanda, Sarga 56, Shloka 36

चित्रकूटगमनम् तथा पर्णशालाप्रवेशः

Arrival at Chitrakuta and Establishing the Leaf-Hut

Devanagari script

तां वृक्षपर्णच्छदनां मनोज्ञां यथाप्रदेशं सुकृतां निवाताम्।वासाय सर्वे विविशुस्समेतास्सभां यथा देवगणास्सुधर्माम्।।।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.56.36

Transliteration

tāṃ vṛkṣa-parṇa-chadanāṃ manojñāṃ yathā-pradeśaṃ sukṛtāṃ nivātām |

vāsāya sarve viviśuḥ sametāḥ sabhāṃ yathā deva-gaṇāḥ sudharmām ||

Translation

Da traten sie alle, vereint versammelt, in jene laubgedeckte Hütte ein, um dort zu wohnen—lieblich, wohlgefügt, am rechten Ort errichtet und vor Wind geschützt—wie die Scharen der Götter in die Versammlungshalle Sudharmā eintreten.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ताम्: that (hut/abode)
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• वृक्षपर्णच्छदनाम्: covered with tree-leaves
• वृक्षपर्णच्छदनाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: vṛkṣa + parṇa + chadana (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (वृक्षाणां पर्णैः छदनम् यस्याः/या)

• मनोज्ञाम्: charming
• मनोज्ञाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: manojña (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• यथा-प्रदेशम्: according to the place / suitably sited
• यथा-प्रदेशम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: yathā (अव्यय) + pradeśa (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable adverbial)

• सुकृताम्: well-made / well-built
• सुकृताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: su + kṛta (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• निवाताम्: sheltered from wind
• निवाताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: nivāta (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• वासाय: for residence
• वासाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: vāsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the purpose of dwelling)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम-विशेषणवत् (all)

• विविशुः: entered
• विविशुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vi + viś (विश्-धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• समेताः: assembled / together
• समेताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sam + ita (इ-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्तृविशेषण (having come together)

• सभाम्: assembly hall
• सभाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: sabhā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यथा: as / like
• यथा: Upamana (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: yathā (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानार्थक (comparative particle)

• देवगणाः: hosts of gods
• देवगणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: deva + gaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां गणाः)

• सुधर्माम्: Sudharmā (the divine hall)
• सुधर्माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: sudharmā (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेष-नाम (proper noun)

Context

Just like the gods enter the court of Sudharma, they all stepped into the hut to dwell there. The hut was charming well-built on a suitable site and protected against storm.

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma dignifies simplicity: a humble leaf-hut becomes ‘divine’ through righteous living and harmony, teaching that sacredness arises from conduct (ācāra), not opulence.

What is the narrative situation?

The group settles into their forest residence; the poet describes the hut and compares their entering it to gods entering Sudharmā.

Which character virtue is emphasized?

Contentment and harmony in community—dwelling together in a modest space without loss of dignity.