Shloka 35

चित्रकूटगमनम् तथा पर्णशालाप्रवेशः

Arrival at Chitrakuta and Establishing the Leaf-Hut

Devanagari script

तां वृक्षपर्णच्छदनां मनोज्ञां यथाप्रदेशं सुकृतां निवाताम्।वासाय सर्वे विविशुस्समेतास्सभां यथा देवगणास्सुधर्माम्।।2.56.36।।

Transliteration

tau tarpayitvā bhūtāni rāghavau saha sītayā |

tadā viviśatuḥ śālāṃ suśubhāṃ śubha-lakṣaṇau ||

Translation

Nachdem sie so die Wesen des Ortes gesättigt hatten, traten die beiden Rāghavas zusammen mit Sītā in die prächtige Hütte ein, beide von glückverheißenden Merkmalen gezeichnet.

Word by Word

• ताम्: that (hut)
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (fem acc sg)

• वृक्षपर्णच्छदनाम्: covered with tree-leaves
• वृक्षपर्णच्छदनाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृक्ष + पर्ण + छदन (प्रातिपदिक); छदन (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (वृक्षस्य पर्णैः छदनम् यस्याः सा)

• मनोज्ञाम्: charming
• मनोज्ञाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनोज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (fem acc sg)

• यथा-प्रदेशम्: appropriately; as per the site
• यथा-प्रदेशम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + प्रदेश (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial: 'according to the place/appropriately')

• सुकृताम्: well-made / well-built
• सुकृताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + कृत (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
• Form: कृ धातोः क्त-प्रत्ययान्तं कृदन्तम् (past passive participle); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (fem acc sg)

• निवाताम्: sheltered from wind
• निवाताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निवात (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (fem acc sg)

• वासाय: for dwelling
• वासाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: वास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम् (dat sg); प्रयोजनार्थे (for the purpose of dwelling)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (masc nom pl)

• विविशुः: entered
• विविशुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• समेताः: assembled / together
• समेताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + इ (धातु) → समेत (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तं कृदन्तम्; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (masc nom pl); कर्तृविशेषणम्

• सभाम्: assembly hall
• सभाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (fem acc sg)

• यथा: as / like
• यथा: Upamana-marker (उपमान-प्रदर्शक)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उपमानार्थे (comparative particle: 'as/like')

• देवगणाः: hosts of gods
• देवगणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां गणाः)

• सुधर्माम्: Sudharmā (the divine hall)
• सुधर्माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुधर्मा (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (fem acc sg); विशेष्य-सभा-नाम

Context

Just like the gods enter the court of Sudharma, they all stepped into the hut to dwell there. The hut was charming wellbuilt on a suitable site and protected against storm.

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Sītā
• Bhūtas (beings of the place)
• Śālā (hut)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes respect for the unseen and the local ecology of life: before occupying a space, they propitiate the beings of the area, modeling non-intrusive, reverent habitation.

What is the narrative situation?

After completing offerings and pacification rites, Rāma, Lakṣmaṇa, and Sītā enter their forest dwelling.

Which character virtue is emphasized?

Humility and conscientiousness—entering a new place only after due reverence and ritual propriety.