Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

चित्रकूटगमनम् तथा पर्णशालाप्रवेशः

Arrival at Chitrakuta and Establishing the Leaf-Hut

वन्यैर्माल्यैः फलैर्मूलैः पक्वैर्मांसैर्यथाविधि।अद्भिर्जपैश्च वेदोक्तैर्दर्भैश्च ससमित्कुशैः।।।।तौ तर्पयित्वा भूतानि राघवौ सह सीतया।तदा विविशतु श्शालां सुशुभां शुभलक्षणौ।।।।

vanyair mālyaiḥ phalair mūlaiḥ pakvair māṃsair yathāvidhi |

adbhir japaiś ca vedoktair darbhaiś ca sa-samit-kuśaiḥ ||

Mit Waldgirlanden, Früchten und Wurzeln, mit nach Vorschrift bereitetem Fleisch, dazu Wasser, vedisch gebotene Gebete, Darbha-Gras und Opferhölzer samt Kuśa-Gras — ganz nach der Regel —

ताम्that (hut)
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वृक्षपर्णच्छदनाम्covered with tree-leaves
वृक्षपर्णच्छदनाम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootवृक्ष + पर्ण + छदन (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुषः (वृक्षपर्णैः छदनं यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ताम् इत्यस्य विशेषणम्
मनोज्ञाम्charming
मनोज्ञाम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootमनोज्ञ (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ताम् इत्यस्य विशेषणम्
यथाप्रदेशम्in a suitable place
यथाप्रदेशम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Manner)
TypeIndeclinable
Rootयथा + प्रदेश (प्रातिपदिक/समास)
Formअव्ययीभावसमासः, अव्यय; स्थानानुरूपेण (adverbial)
सुकृताम्well-made
सुकृताम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसु + कृत (प्रातिपदिक; कृ धातोः क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ताम् इत्यस्य विशेषणम्
निवाताम्sheltered from wind
निवाताम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootनिवात (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ताम् इत्यस्य विशेषणम्
वासायfor dwelling
वासाय:
Sampradāna (सम्प्रदान/Dative of purpose)
TypeNoun
Rootवास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनवाचक
सर्वेall (of them)
सर्वे:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विविशुःentered
विविशुः:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
समेताःassembled together
समेताः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसमेत (प्रातिपदिक; सम्-इ धातोः क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वे इत्यस्य विशेषणम्
सभाम्assembly hall
सभाम्:
Upamāna (उपमान/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootसभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमानपद (object in simile)
यथाas/like
यथा:
Upamā (उपमा/Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमावाचक (comparative particle)
देवगणाःgroups of gods
देवगणाः:
Karta (कर्ता/Subject of implied comparison)
TypeNoun
Rootदेव + गण (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुषः (देवानां गणाः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमेय-कर्तृसदृश
सुधर्माम्Sudharmā (divine hall)
सुधर्माम्:
Karma (कर्म/Object of implied verb ‘enter’)
TypeNoun
Rootसुधर्मा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; देवगणानां प्रवेशस्थानम् (court-name)

Bestowed with auspicious qualities, Rama and Lakshmana along with Sita propitiated those celestial beings with garlands of forest flowers, fruits and roots, well-cooked venison, water, muttering of prayers as expounded in the Vedas, faggots and kusa grass and entered that auspicious hermitage.

V
Veda (vedokta)
D
Darbha grass
K
Kuśa grass

FAQs

Dharma is adherence to proper means: even with simple forest resources, the rites are performed correctly (yathāvidhi), showing that sincerity and rule-based conduct matter more than luxury.

The verse lists the materials and ritual elements used for propitiatory offerings as the exiles prepare to reside in the forest hermitage.

Austerity joined with precision—using whatever is available in the forest while maintaining Vedic propriety.