Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

एकोनविंशः सर्गः (Sarga 19): Rāma’s Unshaken Acceptance of Exile and Kaikeyī’s Urgency

तं गुणैस्समतां प्राप्तो भ्राता विपुलविक्रमः।सौमित्रिरनुवव्राज धारयन्दुःखमात्मजम्।।2.19.39।।

taṃ guṇaiḥ samatāṃ prāpto bhrātā vipulavikramaḥ | saumitrir anuvavrāja dhārayan duḥkham ātmajam || 2.19.39 ||

Lakshmana, reich an Tapferkeit und seinem Bruder an Tugenden gleich, folgte ihm und hielt den im Innern geborenen Schmerz im Zaum.

तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
गुणैःby virtues
गुणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन
समताम्equality, parity
समताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsamatā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्राप्तःhaving attained
प्राप्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-āp (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; agrees with भ्राता/सौमित्रिः
भ्राताbrother
भ्राता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विपुलविक्रमःof great prowess
विपुलविक्रमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvipula + vikrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि: "विपुलो विक्रमो यस्य सः"
सौमित्रिःSaumitri (Lakshmana)
सौमित्रिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaumitri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अनुवव्राजfollowed
अनुवव्राज:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootanu-vraj (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
धारयन्bearing, holding back
धारयन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdhṛ (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; agrees with सौमित्रिः
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आत्मजम्one's own (born of self)
आत्मजम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootātman + ja (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: "आत्मनः जातम्" (born of oneself/one's own)

Mighty Lakshmana as virtuous as his brother held the sorrow in his mind and followed him.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma

FAQs

Dharma is loyalty and service to one’s righteous elder (anuvṛtti): Lakṣmaṇa follows Rāma while mastering personal grief.

As Rāma proceeds onward, Lakṣmaṇa accompanies him closely, inwardly distressed yet outwardly composed.

Steadfast devotion and emotional restraint: Lakṣmaṇa’s strength is shown in disciplined support, not display.