Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 49

The Exposition of the Maheśa Mantra

Mahēśa-mantra-prakāśana

वज्रादीनि तदस्त्राणि तद्बहिः क्रमतोऽर्चयेत् । एवं यो भजते मन्त्री देवं शंभुमुमापतिम् ॥ ४९ ॥

vajrādīni tadastrāṇi tadbahiḥ kramato'rcayet | evaṃ yo bhajate mantrī devaṃ śaṃbhumumāpatim || 49 ||

Dann soll man der Reihe nach die göttlichen Waffen verehren, beginnend mit dem Vajra, und sie außerhalb jenes (inneren Bezirkes) anordnen. So verehrt der mantra-kundige Übende den Herrn Śambhu, den Gemahl Umās.

वज्रादीनिVajra and the rest
वज्रादीनि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवज्र-आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः ‘वज्रं आदि: येषाम्’
तत्that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; ‘that’ (referring to previously mentioned)
अस्त्राणिweapons
अस्त्राणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; ‘that’ (as object/qualifier)
बहिःoutside
बहिः:
Adhikarana (अधिकरण; spatial)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
क्रमतःin sequence
क्रमतः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रमतः (अव्यय; क्रम-प्रातिपदिकात्)
Formरीतिवाचक-अव्यय (manner adverb) ‘in order/stepwise’
अर्चयेत्should worship
अर्चयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus/in this manner)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
भजतेworships/serves
भजते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
मन्त्रीthe mantra-practitioner
मन्त्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मन्त्रविद्/जपकर्ता’
देवम्the god
देवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शम्भुम्Śambhu (Śiva)
शम्भुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; शिवनाम
उमापतिम्the husband of Umā
उमापतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउमा-पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः ‘उमायाः पतिः’

Narada (teaching ritual procedure within the Vedanga/kalpa-style context)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: vira

V
Vajra
S
Shambhu
U
Uma

FAQs

It emphasizes ordered, disciplined upāsanā: honoring the deity’s protective powers (astras) in the outer layer while keeping the Lord Śambhu—Umā’s consort—as the central object of devotion.

Bhakti here is expressed through precise, reverent service—worship performed with mantra-knowledge and proper sequence—showing that devotion can be enacted through careful ritual attention centered on Śiva.

Kalpa (ritual procedure) is highlighted: the step-by-step arrangement of āvaraṇa-pūjā, including placement and sequential worship of astras (ritual implements/deity-energies) outside the main enclosure.