Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 185

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

तिलैः सर्षपसंमिश्रैः संस्कृते हव्यवाहने । गजे ध्वजं समारोप्य गच्छेद्युद्ध्वाय भूपतिः ॥ १८५ ॥

Transliteration

tilaiḥ sarṣapasaṃmiśraiḥ saṃskṛte havyavāhane | gaje dhvajaṃ samāropya gacchedyuddhvāya bhūpatiḥ || 185 ||

Translation

Wenn das heilige Feuer ordnungsgemäß bereitet ist und in Agni Sesam, mit Senf vermischt, als Opfergabe dargebracht wurde, soll der König das Banner auf einen Elefanten setzen und zum Kampf aufbrechen.

Word by Word

• तिलैः: with sesame (seeds)
• तिलैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन

• सर्षप-संमिश्रैः: mixed with mustard (seeds)
• सर्षप-संमिश्रैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: सर्षप (प्रातिपदिक) + संमिश्र (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; तिलैः इति विशेषणम्; तत्पुरुषः—‘सर्षपैः संमिश्राः’

• संस्कृते: in the consecrated/prepared (fire)
• संस्कृते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: संस्कृत (कृदन्त, क्त; कृ धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; विशेषणम् हव्यवाहने प्रति

• हव्यवाहने: in Agni, the carrier of oblations
• हव्यवाहने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक) + वहन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; तत्पुरुषः—‘हव्यं वहति’ (Agni)

• गजे: on an elephant
• गजे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन

• ध्वजम्: the banner
• ध्वजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन

• समारोप्य: having mounted/raised
• समारोप्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + आ + रूप्/रोप् (धातु) → समारोप्य (कृदन्त, ल्यप्)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालक्रिया

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• युद्ध्वाय: having fought
• युद्ध्वाय: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: युध् (धातु) → युद्ध्वा (कृदन्त, त्वा)
• Form: त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘युद्ध्वा’ (having fought) + इति रूपेण; पाठे ‘युद्ध्वाय’ = ‘युद्ध्वा’ इत्यस्य संधिरूपम्

• भूपतिः: the king
• भूपतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; तत्पुरुषः—‘भूमेः पतिः’

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Agni

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames warfare under dharma by requiring a consecrated Agni-offering first, turning the king’s action into a ritually sanctioned duty rather than mere aggression.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as reverent reliance on divine order—beginning action only after honoring Agni as the carrier of offerings—showing devotion through disciplined ritual conduct.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights kalpa (ritual procedure): preparing the sacred fire correctly and specifying oblation substances (sesame and mustard) before undertaking a major royal act.