Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 153

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

आद्यवर्णैः पूरकं स्यात्पञ्चवर्गैश्च कुम्भकम् । रेचकं च पुनर्याद्यैरेवं प्राणान्नियन्य च ॥ १५३ ॥

ādyavarṇaiḥ pūrakaṃ syātpañcavargaiśca kumbhakam | recakaṃ ca punaryādyairevaṃ prāṇānniyanya ca || 153 ||

Die Einatmung (pūraka) soll mit den Anfangsbuchstaben vollzogen werden; das Anhalten (kumbhaka) mit den fünf Buchstabengruppen; und die Ausatmung (recaka) wiederum mit den Anfangsbuchstaben—so werden die Lebenshauche (prāṇa) geregelt und gezügelt.

आद्यवर्णैःby the initial syllables
आद्यवर्णैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआद्य-वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; ‘आद्य’ (first) + ‘वर्ण’ (syllable/letter)
पूरकम्inhalation (pūraka)
पूरकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूरक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन
स्यात्should be / would be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पञ्चवर्गैःby the five groups (of letters)
पञ्चवर्गैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपञ्च-वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; ‘पञ्च’ (five) + ‘वर्ग’ (group)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
कुम्भकम्breath-retention (kumbhaka)
कुम्भकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुम्भक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन
रेचकम्exhalation (recaka)
रेचकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरेचक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb: again)
आद्यैःby the initial (ones)
आद्यैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; विशेषण (qualifier)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in this manner)
प्राणान्the breaths / vital airs
प्राणान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), बहुवचन
नियमन्यhaving restrained
नियमन्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि-यम् (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप्-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund) from √यम् with उपसर्ग ‘नि’; ‘having restrained/controlled’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It links prāṇāyāma to sacred sound (varṇa), teaching that breath regulation becomes more focused and purifying when coordinated with mantra/phonetic structure.

By disciplining prāṇa through mantra-like letter sequences, the mind becomes steady and fit for sustained remembrance and worship, which supports bhakti as concentrated attention on the divine.

Śikṣā (Vedic phonetics): it uses the organization of Sanskrit letters (initial sounds and the five vargas) as a technical method to time pūraka–kumbhaka–recaka in practice.