Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 148

The Explanation of Sandhyā and Related Daily Observances

Saṅdhyā-ādi Nitya-karma-Vidhi

पञ्चवक्त्रां भारतीं तां मुक्ताभूषां भजेत्सुधीः । ध्यात्वैवं तारपूर्वां तां न्यसेन्ङन्तकलान्विताम् ॥ १४८ ॥

pañcavaktrāṃ bhāratīṃ tāṃ muktābhūṣāṃ bhajetsudhīḥ | dhyātvaivaṃ tārapūrvāṃ tāṃ nyasenṅantakalānvitām || 148 ||

Der Weise soll jene Bhāratī (Sarasvatī) verehren, fünffach im Antlitz und mit Perlen geschmückt. Nachdem er sie so meditiert hat—eingeleitet durch die Silbe Tāra (Oṃ)—soll er den Nyāsa der Buchstaben samt den kalā vollziehen und mit dem nasalen ṅ enden.

पञ्चवक्त्राम्five-faced
पञ्चवक्त्राम्:
Karma (कर्म/object)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (पञ्च वक्त्राणि यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (fem. acc. sg.)
भारतीम्Bhāratī (Sarasvatī)
भारतीम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootभारती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (fem. acc. sg.)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (fem. acc. sg. pronoun)
मुक्ताभूषाम्adorned with pearls
मुक्ताभूषाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्ता (प्रातिपदिक) + भूषा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मुक्ताभिः भूषा/मुक्ताभूषा ‘adorned with pearls’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (fem. acc. sg.)
भजेत्should worship
भजेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg. ‘should worship/serve’)
सुधीःthe wise person
सुधीः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + धी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सु-धीः ‘good/intelligent person’); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (masc. nom. sg.)
ध्यात्वाhaving meditated
ध्यात्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootध्या (धातु) → ध्यात्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) ‘having meditated’
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
तारपूर्वाम्preceded by ‘tāra’
तारपूर्वाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतार (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तारः पूर्वः यस्याः/या); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (fem. acc. sg.)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (fem. acc. sg. pronoun)
न्यसेत्should place/assign
न्यसेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√अस्/न्यस् (धातु; ‘to place/assign’)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg. ‘should place/assign’)
ङन्त-कल-अन्विताम्endowed with the ṅ-ending kalās
ङन्त-कल-अन्विताम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootङन्त (प्रातिपदिक) + कला (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ङन्तकलाभिः अन्विता ‘endowed with the ṅ-ending kalās’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (fem. acc. sg.)

Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/mantra-vidhi context)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

B
Bharati (Sarasvati)
T
Tara (Om/Pranava)

FAQs

It presents Bhāratī/Sarasvatī as the presiding power of sacred speech and learning, and teaches that worship becomes effective when joined with disciplined meditation (dhyāna) and precise mantra-application (nyāsa) rooted in the praṇava (Oṃ).

Bhakti here is expressed as reverent upāsanā of the deity of speech—approached through contemplation of her form and ornaments—showing devotion guided by correct vidhi (method) rather than mere emotion.

It highlights mantra-śāstra practice allied to Vedāṅga disciplines—especially varṇa-nyāsa (placement of phonemes/letters) and the use of praṇava (Tāra) as the foundational seed before applying the mantra’s kalā-structure.