Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 82

Gṛhastha-nitya-karman: Śauca, Sandhyā-vidhi, Pañca-yajña, and Āśrama-krama

अमृतापिधानमसि भोज्यान्तेऽपः सकृत्पिबेत् । प्राणाद्या आहुतीर्दत्त्वाचम्य भोजनमाचरेत् ॥ ८२ ॥

amṛtāpidhānamasi bhojyānte'paḥ sakṛtpibet | prāṇādyā āhutīrdattvācamya bhojanamācaret || 82 ||

Mit den Worten: „Du bist die Bedeckung des amṛta, des Nektars“, soll man am Ende der Mahlzeit einmal Wasser schlucken. Danach gebe man die Opfergaben (āhuti), beginnend mit (dem Mantra) Prāṇa, vollziehe ācamana und schließe den Speiseritus ordnungsgemäß ab.

अमृतापिधानम्(this is) the ‘amṛta-covering’
अमृतापिधानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक) + अपिधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: अमृतस्य अपिधानम्; मन्त्रपद (predicate)
असिare
असि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; ‘you are’
भोज्य-अन्तेat the end of the meal
भोज्य-अन्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभोज्य (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: भोज्यस्य अन्ते; अधिकरण
अपःwater
अपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (आपः), द्वितीया, बहुवचन; कर्म
सकृत्once
सकृत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘एकवारम्’
पिबेत्should drink
पिबेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should drink’
प्राणाद्याःbeginning with prāṇa
प्राणाद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राण (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘प्राण-आदि’ = beginning with prāṇa; विशेषण (आहुतीः इति विशेष्य)
आहुतीःoblations
आहुतीः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म
दत्त्वाhaving offered
दत्त्वा:
Kriyā-samānādhikaraṇa (क्रियासमकाल/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having given/offered’
आचम्यhaving performed ācamana
आचम्य:
Kriyā-samānādhikaraṇa (क्रियासमकाल/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootआ-चम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having sipped (water) for purification’
भोजनम्eating/meal
भोजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
आचरेत्should perform
आचरेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should perform/practise’

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

P
Prana

FAQs

It sacralizes eating as a disciplined rite: the meal is sealed with mantra, purified by ācamana, and harmonized through prāṇāhuti—linking nourishment to prāṇa and inner purity.

By treating even ordinary acts like eating as offerings and mantra-infused discipline, it supports bhakti through constant remembrance and reverent conduct rather than mere ritualism.

Kalpa (ritual procedure) and śikṣā/mantra-prayoga are implied: correct sequencing—mantra utterance, single sip, prāṇa-related offerings, then ācamana—defines proper daily ācāra.