Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 70

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

पापांगेब्जे त्रिभागे लौ स्वायगैः सद्भिरुद्गतः । सूर्यस्तद्दृष्टिगो वापि ज्ञेयो ज्योतिर्विदां वरैः ॥ ७० ॥

pāpāṃgebje tribhāge lau svāyagaiḥ sadbhirudgataḥ | sūryastaddṛṣṭigo vāpi jñeyo jyotirvidāṃ varaiḥ || 70 ||

Im lotusgleichen Tierkreis: Wenn die Sonne nach der Berechnung wohlgeschulter Praktiker im dritten Abschnitt des Zeichens namens Lau aufgeht, oder wenn die Sonne in eben dieser Blicklinie (dṛṣṭi) gefunden wird, so erklären es die vorzüglichsten Kenner der Jyotiṣa-Lehre.

पाप-अङ्गेin an evil part/limb (inauspicious division)
पाप-अङ्गे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘पापस्य अङ्गे’/‘पापाङ्गे’)
अब्जेin the ‘abja’ (lotus; technical locus)
अब्जे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअब्ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘in the lotus’/ज्योतिषे ‘in a sign/house’ (पाठानुसार)
त्रि-भागेin the threefold division/third part
त्रि-भागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या/प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—द्विगुः (‘त्रयः भागाः’/three parts)
लौ(technical particle/term)
लौ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootलौ (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formनिपात/पाठभेदः; सम्भाव्यं ‘लो’/‘लौ’ इति ज्योतिष-परिभाषा (दुर्लभ)
स्व-आयगैःby one’s own ‘āyaga’ factors (technical)
स्व-आयगैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + आयग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘स्वस्य आयगैः’)
सद्भिःby the good/learned
सद्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘by the good/learned’
उद्गतःarisen/produced
उद्गतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + गम् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘arisen/produced’
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
तत्-दृष्टि-गःbeing under that (planet’s) aspect
तत्-दृष्टि-गः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘तस्य दृष्टिं गतः’/‘under its aspect’)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)
ज्ञेयःshould be known
ज्ञेयः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formकर्तव्यताकृदन्त (तव्यत्/gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘is to be known’
ज्योतिः-विदाम्of the astrologers/knowers of astrology
ज्योतिः-विदाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक) + विद् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘ज्योतिषां विदः’)
वरैःby the excellent (sages)
वरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘by the excellent’

Sanatkumara (teaching Narada in a Jyotiṣa-oriented Moksha-Dharma discourse)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

S
Surya

FAQs

It emphasizes that righteous practice—including vrata, japa, and ritual acts supporting Moksha—should be aligned with correct Jyotiṣa knowledge, where the Sun’s verified position becomes a reliable marker for timing and discipline.

By implying that devotional observances are strengthened when performed with proper order and timing; accurate reckoning of the Sun supports faithful adherence to vows and worship schedules, aiding steadiness in Bhakti.

Vedāṅga Jyotiṣa: determining the Sun’s placement via computed divisions and observational ‘dṛṣṭi’ criteria—used for calendrical decisions and ritual timing.