Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 159

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

दिक्वाष्टाद्यस्तबंध्याये कुजात्खात्सत्रिके गुरुः । सात्र्यंके सन् रवेः शुक्राद्धीखगो दिग्भवारिगः ॥ १५९ ॥

dikvāṣṭādyastabaṃdhyāye kujātkhātsatrike guruḥ | sātryaṃke san raveḥ śukrāddhīkhago digbhavārigaḥ || 159 ||

Wenn das Richtungsschema (dik) im «unfruchtbar/versperrten» Aufbau vom Achten an beginnt, wird Guru (Jupiter) angezeigt. In der Triade, die mit Kuja (Mars) beginnt, ist es ebenfalls Jupiter. In der von Saturn gekennzeichneten Triade, vom Sonnen- und vom Venuspunkt her genommen, wird der „Vogel der Intelligenz“ (Merkur) zum Richtungsanzeiger, Hausanzeiger und Feindvernichter.

दिक्direction (term)
दिक्:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (technical)
अष्टeight
अष्ट:
विशेषण (Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootअष्ट (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; (समास/निर्देशार्थ)
आद्यfirst/initial
आद्य:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (technical)
अस्तsetting/west (term)
अस्त:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (technical)
बन्ध्यायेin bāndhyā (barren/term)
बन्ध्याये:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootबन्ध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; (पाठ: बंध्याये)
कुजात्from Kuja (Mars)
कुजात्:
अपादान (Ablative source)
TypeNoun
Rootकुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; (मङ्गल)
खात्from space/zero (kha)
खात्:
अपादान (Ablative source)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
सत्रिकेin satrika (term)
सत्रिके:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootसत्रिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; (technical)
गुरुःGuru (Jupiter)
गुरुः:
कर्ता/निर्देश (Subject/Apposition)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (बृहस्पति)
with/and
:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootस (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/उपपद
अत्र्यंकेin atryaṅka (Atri’s sector)
अत्र्यंके:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootअत्रि + अङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: अत्रेः अङ्के (in Atri’s mark/sector)
सन्being
सन्:
कर्ता (Agent participle)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रवेःof Ravi (Sun)
रवेः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
शुक्रात्from Śukra (Venus)
शुक्रात्:
अपादान (Ablative source)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; (शुक्र/शुक्रग्रह)
धीdhī (term/intellect)
धी:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (technical)
खगःbird/sky-goer (term)
खगः:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootखग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दिग्भवdigbhava (term)
दिग्भव:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootदिक् + भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: दिशां भवः (direction-born/term)
अरिगःariga (term)
अरिगः:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootअरि + ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: अरिं गच्छति/अरिणा गः (technical epithet)

Narada (as teacher within the Moksha Dharma discourse; technical aside aligned with Jyotisha/Vedanga material)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

G
Guru (Jupiter)
K
Kuja (Mars)
Ś
Śani (Saturn)
R
Ravi (Sun)
Ś
Śukra (Venus)
B
Budha (Mercury)

FAQs

It shows that even within Moksha Dharma teaching, the Narada Purana preserves Vedāṅga-style precision—using Jyotiṣa classifications to support right timing, right understanding, and disciplined Dharma as aids to inner clarity.

Indirectly: Bhakti is strengthened when one’s life is ordered by Dharma; Jyotiṣa in the Purāṇic framework functions as a practical tool for deciding auspiciousness and resolving obstacles, thereby supporting steady devotional practice rather than replacing it.

Vedāṅga Jyotiṣa—specifically, technical mapping of planets (Guru/Budha, etc.) to directional and triadic schemes, and their functional roles such as bhāva indication and ari (enemy/obstacle) mitigation.