Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 20

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

एधाद्या आत्मनेभाषा उदात्ताः षट्त्रिंशसंख्यकाः । अतादयोऽष्टत्रिंशञ्च परस्मैपदिनो मुने ॥ २० ॥

edhādyā ātmanebhāṣā udāttāḥ ṣaṭtriṃśasaṃkhyakāḥ | atādayo'ṣṭatriṃśañca parasmaipadino mune || 20 ||

O Weiser, die Ātmanepada‑Klasse, die mit edh‑ beginnt, umfasst sechsunddreißig Wurzeln mit udātta‑Akzent; und die Parasmaipada‑Klasse, die mit atā‑ beginnt, umfasst achtunddreißig Wurzeln.

एध-आद्याःbeginning with √edh
एध-आद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएध (धातु √एध्) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—एध इत्यादयः (उद्धरण-आदि) तत्पुरुष; ‘(धातवः)’ इत्यध्याहार्य
आत्मने-भाषाःātmanepada (middle) forms
आत्मने-भाषाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मने (अव्यय/पद-निर्देश) + भाषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—आत्मनेपदे भाषा इति तत्पुरुष; ‘आत्मने’ = आत्मनेपद-निर्देश
उदात्ताःwith udātta accent
उदात्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदात्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘आत्मने-भाषाः’ इत्यस्य विशेषण
षट्-त्रिंशत्-संख्यकाःnumbering thirty-six
षट्-त्रिंशत्-संख्यकाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषट् (संख्या) + त्रिंशत् (संख्या) + संख्यक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्विगु-समासः (36-numbered)
अत-आदयःbeginning with √at
अत-आदयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअत (धातु √अत्/उदाहरण-धातु) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—अत इत्यादयः तत्पुरुष; ‘(धातवः)’ इत्यध्याहार्य
अष्ट-त्रिंशत्thirty-eight
अष्ट-त्रिंशत्:
Visheshana (विशेषण/number)
TypeNoun
Rootअष्ट (संख्या) + त्रिंशत् (संख्या)
Formस्त्रीलिङ्ग (त्रिंशत्-आधार), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; संख्या-शब्द (38)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
परस्मैपदिनःparasmaipada (active)
परस्मैपदिनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरस्मैपदिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘(धातवः)’ इत्यध्याहार्य
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada

FAQs

It underscores that mastery of Vedāṅga knowledge—especially Vyākaraṇa and accent—supports precise Vedic recitation and correct understanding, which are treated as aids to dharma and ultimately mokṣa.

Indirectly: accurate grammar and pronunciation preserve mantra integrity, which strengthens disciplined worship and scriptural study—foundational supports for steady Viṣṇu-bhakti in the Purāṇic framework.

Vyākaraṇa and Śikṣā: the verse lists counts of dhātu-groups classified by voice (Ātmanepada/Parasmaipada) and marked accent (udātta), reflecting technical rules used in correct derivation and recitation.