Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 85

Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa

तस्मै वाकर्मकाद्विप्र भावे कर्तरि कीर्तितः । फलव्यापरयोरेकनिष्टतायामकर्मकः ॥ ८५ ॥

tasmai vākarmakādvipra bhāve kartari kīrtitaḥ | phalavyāparayorekaniṣṭatāyāmakarmakaḥ || 85 ||

Daher, o Brāhmaṇa, gilt ein Verb als intransitiv (akarmaka), wenn beim Ausdruck eines Zustands (bhāva) oder eines Handelnden (kartṛ) Ergebnis (phala) und Tätigkeitsvollzug (vyāpāra) in ein und demselben Träger ruhen.

tasmaito him/for that (reason)
tasmai:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्तिः (Dative); एकवचन
akarmakātfrom an intransitive (root)
akarmakāt:
Apādāna (अपादान)
TypeAdjective
Roota-karmaka (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुष (नञ्-तत्पुरुष: अ + कर्मक); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्तिः; एकवचन
vipraO brāhmaṇa
vipra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्तिः; एकवचन
bhāvein bhāva (action/state) sense
bhāve:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्तिः; एकवचन
kartariin the agent (kartṛ) sense
kartari:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkartṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्तिः; एकवचन
kīrtitaḥis declared/said
kīrtitaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kīrt (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचन
phala-vyāparayoḥof result and activity
phala-vyāparayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootphala (प्रातिपदिक) + vyāpāra (प्रातिपदिक)
Formसमासः—द्वन्द्व (इतरेतर-द्वन्द्व); नपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व-प्राय); षष्ठी-विभक्तिः; द्विवचन/बहुवचन-रूपेण (Genitive dual form -yoḥ)
ekaniṣṭatāyāmwhen there is resting in one (single locus)
ekaniṣṭatāyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक) + niṣṭatā (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुष (कर्मधारय/षष्ठीभाव: एक + निष्ठता); स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्तिः; एकवचन
akarmakaḥ(the root) is intransitive
akarmakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roota-karmaka (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुष (नञ्-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचन

Sanatkumara (teaching Narada on Vyakarana principles)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It safeguards correct understanding of śāstra by defining when a verb is akarmaka; precise grammar supports accurate transmission of dharma and mokṣa teachings.

Indirectly: by clarifying linguistic meaning, it prevents misreading of bhakti-oriented injunctions and praises in scripture, ensuring devotion is grounded in correct śāstric comprehension.

Vedāṅga Vyākaraṇa: the criterion for an intransitive verb—when both the action-process (vyāpāra) and its result (phala) inhere in the same locus, so no separate object is required.