Home›Narada Purana›Purva Bhaga›Second Quarter›Adhyaya 52›Shloka 76
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 76

Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa

Devanagari script

तुतोद तोत्ता तोत्स्यति तुदत्वतुदत्तुदेत्तुद्याद्धि । अतौत्सीदतोत्स्यदिति च रुणद्धि रूरोध रोद्धा रोत्स्यति वै ॥ ७६ ॥

Transliteration

tutoda tottā totsyati tudatvatudattudettudyāddhi | atautsīdatotsyaditi ca ruṇaddhi rūrodha roddhā rotsyati vai || 76 ||

Translation

„Vom Stamm tud („schlagen“): tutoda (er schlug), tottā (der Schläger) und totsyati (er wird schlagen); ebenso: tudat (schlagend), tudatva (Zustand/Tat des Schlagens), tudetta (er möge schlagen) und tudyāt (er sollte schlagen), wahrlich. Und vom Stamm rudh („hindern“): atautsīt (er schlug—beispielhafte Aoristform), atotsyat (er wird schlagen—beispielhafte Zukunftsform); ferner ruṇaddhi (er hindert), rūrodha (er hinderte), roddhā (der Hindernde) und rotsyati (er wird hindern), wahrlich.“

Word by Word
तुतोदstruck (perfect)
तुतोद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—तुद् (to strike)
तोत्ताstriker
तोत्ता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
Formतृच्/क्तृ-प्रत्ययान्त (Agent noun), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; धातुः—तुद्
तोत्स्यतिwill strike
तोत्स्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—तुद्
तुदतुlet (him/it) strike
तुदतु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—तुद्
अतुदत्struck (aorist)
अतुदत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—तुद्
तुदेत्should strike
तुदेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—तुद्
तुद्यात्should strike (variant)
तुद्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—तुद् (alternate optative)
हिindeed / for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपात (particle)
अतौत्सीत्struck (aorist variant)
अतौत्सीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—तुद्; रूपम्—अतौत्सीत्
अतोत्स्यत्will strike (variant)
अतोत्स्यत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—तुद्; रूपम्—अतोत्स्यत्
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; उद्धरण/समाप्ति-सूचक (quotative)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय (conjunction)
रुणद्धिobstructs
रुणद्धि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुध् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—रुध् (to obstruct)
रूरोधobstructed (perfect)
रूरोध:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुध् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—रुध्; रूपम्—रूरोध
रोद्धाobstructor
रोद्धा:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootरुध् (धातु)
Formतृच्/क्तृ-प्रत्ययान्त (Agent noun), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; धातुः—रुध्
रोत्स्यतिwill obstruct
रोत्स्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुध् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—रुध्
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपात (emphatic particle)
Speaker

Sage Narada (teaching in a technical/illustrative Vyakarana context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

FAQs

It highlights Vyākaraṇa (grammar) as a Vedāṅga: mastery of correct word-forms supports accurate mantra/scripture transmission, which in turn safeguards dharma and aids the seeker’s clarity on the path of mokṣa.

Indirectly: bhakti in Purāṇic practice relies on correct nāma, stotra, and mantra usage; this verse underlines the discipline of precise language as a supporting limb for devotional recitation and scriptural understanding.

Vyākaraṇa (Sanskrit grammar), specifically dhātu-based verb derivations and conjugational exemplars (agent nouns, participles, optative/benedictive-type forms, and future forms) using roots like tud and rudh.

←Previous Verse
Next Verse→