Jīva–Ātman Inquiry; Kṣetrajña Doctrine; Karma-based Varṇa; Four Āśramas and Sannyāsa Discipline
तत्खलु द्विविधं सुखमुच्यचते शरीरं मानसं च । इह खल्वमुष्मिंश्च लोके वस्तुप्रवृत्तयः सुखार्थमभिधीयन्ते नहीतः परत्रापर्वगफलाद्विशिष्टतरमस्ति । स एव काम्यो गुणविशेषो धर्मार्थगुणारंभगस्तद्धेतुरस्योत्पत्तिः सुखप्रयोजनार्थमारंभाः । भरद्वाज उवाच । वदैतद्भवताभिहितं सुखानां परमा स्थितिरिति ॥ ८९ ॥
tatkhalu dvividhaṃ sukhamucyacate śarīraṃ mānasaṃ ca | iha khalvamuṣmiṃśca loke vastupravṛttayaḥ sukhārthamabhidhīyante nahītaḥ paratrāparvagaphalādviśiṣṭataramasti | sa eva kāmyo guṇaviśeṣo dharmārthaguṇāraṃbhagastaddheturasyotpattiḥ sukhaprayojanārthamāraṃbhāḥ | bharadvāja uvāca | vadaitadbhavatābhihitaṃ sukhānāṃ paramā sthitiriti || 89 ||
Glück wird wahrlich als zweifach bezeichnet: leiblich und geistig. In dieser Welt und in der jenseitigen werden alle Unternehmungen als um des Glückes willen beschrieben; denn nichts ist erhabener als die Frucht der Mokṣa — der Befreiung. Das allein ist die erstrebenswerte Vorzüglichkeit der Eigenschaften, der Beginn der Tugenden von Dharma und Artha; daraus entsteht seine Ursache, und jedes Bemühen wird mit Glück als Ziel begonnen. Bharadvāja sprach: „Erläutere, wie du gesagt hast, was der höchste Zustand des Glückes ist.“
Bharadvaja (questioning; prior exposition is by the main teacher in the dialogue context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: jijnasa (none)
It frames all human striving as oriented toward happiness, then elevates the discussion by declaring that no result surpasses apavarga (liberation), preparing the listener to seek the highest, non-worldly form of sukha.
While bhakti is not named here, the verse establishes moksha (apavarga) as the unsurpassed goal; in Narada Purana’s broader Moksha-dharma setting, devotion to Bhagavan is presented as a principal means to that highest happiness beyond bodily and mental pleasures.
No specific Vedanga technique is taught in this verse; it is primarily a moksha-dharma philosophical classification (bodily vs. mental happiness) and a goal-setting principle that guides dharmic practice and life-planning.