Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 88

The Exposition of the Dvādaśī Vow for the Twelve Months

Dvādaśī-vrata-nirṇaya and Mahā-dvādaśī Lakṣaṇas

पायसान्नेन खंडाज्यसहितेन हितेन च । एवं कृत्वैकभक्तः सन्विष्णु चिंतनतत्परः ॥ ८८ ॥

pāyasānnena khaṃḍājyasahitena hitena ca | evaṃ kṛtvaikabhaktaḥ sanviṣṇu ciṃtanatatparaḥ || 88 ||

Er soll Pāyasa (süßen Milchreis) zusammen mit Zucker und Ghee in heilsamer Weise zu sich nehmen. Nachdem dies getan ist, soll er an jenem Tag nur eine Mahlzeit einnehmen und ganz auf die Betrachtung von Herrn Viṣṇu ausgerichtet bleiben.

पायस-अन्नेनwith rice cooked in milk (pāyasa-food)
पायस-अन्नेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपायस (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष ‘पायसं अन्नम्’; करण
खण्ड-आज्य-सहितेनtogether with sugar pieces and ghee
खण्ड-आज्य-सहितेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootखण्ड (प्रातिपदिक) + आज्य (प्रातिपदिक) + सहित (कृदन्त, √सह धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘खण्डेन आज्येन च सहित’ इति; ‘पायस-अन्नेन’ इत्यस्य विशेषण; करण
हितेनwholesome/beneficial
हितेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootहित (कृदन्त/प्रातिपदिक, √धा धातु; ‘placed/beneficial’)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘पायस-अन्नेन’ इत्यस्य विशेषण; करण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb)
कृत्वाhaving done (so)
कृत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having done’
एक-भक्तःeating once (a day)
एक-भक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (संख्याशब्द/प्रातिपदिक) + भक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक, √भज् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय ‘एकं भक्तं (भोजनं) यस्य/एकवारं भुङ्क्ते’; कर्तृविशेषण
सन्being
सन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formशतृ/वर्तमान कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘being’
विष्णुViṣṇu
विष्णु:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; चिन्तनस्य विषयत्वेन कर्म
चिन्तन-तत्परःintent on contemplation
चिन्तन-तत्परः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचिन्तन (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘चिन्तने तत्परः’; कर्तृविशेषण

Narada (teaching in the Narada Purana dialogue tradition, commonly framed with the Sanatkumara lineage)

Vrata: Dvādaśī-vrata (dietary/niyama component; ekabhakta)

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

V
Vishnu

FAQs

It links simple, sattvic nourishment with disciplined restraint (ekabhakta) and centers the practice on Viṣṇu-smaraṇa (constant remembrance), making daily conduct itself a form of devotion.

Bhakti is shown as both inner and outer: a regulated act (single meal, wholesome food) paired with an inner focus—being continually intent on contemplating Viṣṇu.

Primarily kalpa-style practical ritual discipline (vrata/niyama): what to consume, how to observe ekabhakta, and how to align bodily practice with devotional meditation.