Shloka 183
सहदेवस्य गोसंख्य-तन्तिपाल-रूपेण विराट-समागमः | Sahadeva’s Audience with Virāṭa as Cattle-Enumerator
Tantipāla
ग्रथयिष्ये विचित्राश्ष॒ ्रज: परमशो भना: । मैं केशोंका शृंगार करना जानती हूँ तथा उबटन या अंगराग बहुत अच्छा पीस लेती हूँ। शुभे! मैं मल्लिका, उत्पल, कमल और चम्पा आदि फूलोंके बहुत सुन्दर एवं विचित्र हार भी गूँथ सकती हूँ
grathayiṣye vicitrāś ca srajaḥ paramaśobhanāḥ | ahaṃ keśānāṃ śṛṅgāraṃ jānāmi tathā ubatanaṃ vā aṅgarāgaṃ ca suṣṭhu piṣāmi | śubhe! ahaṃ mallikā-utpala-kamala-campakādibhiḥ puṣpaiḥ bahuśobhanān vicitrān hārān api grathituṃ śaknomi |
Vaiśampāyana sprach: „Ich kann Blumengirlanden vieler Arten flechten, überaus schön und mannigfaltig. Ich verstehe mich darauf, das Haar zu schmücken, und ich kann feine Schminkpasten bereiten—Ubtan und wohlriechende Salben für den Leib. O du Glückverheißende, ich vermag auch sehr liebliche, kunstvoll verschlungene Ketten und Girlanden aus Blumen wie Jasmin, blauem Lotus (utpala), Lotus und Champaka zu binden.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights ethical self-restraint and adaptability: in times of danger one may adopt humble, non-harmful skills and service-oriented roles to protect a larger dharmic purpose, without abandoning dignity or virtue.
In the Virāṭa episode, the speaker describes practical courtly skills—hairdressing, preparing cosmetic pastes, and weaving flower garlands—consistent with an incognito identity and a role of service within the royal household.