Shloka 43
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
श्रेयः सदा55त्मनो दृष्ट्वा परं राज्ञा न संवदेत् विशेषयेच्च राजानं योग्यभूमिषु सर्वदा,अपनी भलाई अथवा लाभ देखकर दूसरेको सदा राजाके साथ न मिलावे; न बातचीत करावे। उपयुक्त स्थान और अवसर देखकर सदा राजाकी विशेषता प्रकट करे
śreyaḥ sadātmanaḥ dṛṣṭvā paraṃ rājñā na saṃvadet | viśeṣayec ca rājānaṃ yogyabhūmiṣu sarvadā ||
Da das eigene Wohl als vorrangig zu erkennen ist, soll man nicht aus persönlichem Gewinnstreben fortwährend eine private Anlehnung an den König suchen, noch ihn mit unnötig vertraulichem Gerede behelligen. Vielmehr soll man, Ort und Gelegenheit wohl erwählend, die Vorzüglichkeit des Königs stets in gebührender Weise anerkennen und verkünden, damit der Rat sittlich bleibe und das Verhältnis zur Krone seine Würde wahre.
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Maintain ethical distance and dignity in dealings with rulers: do not cultivate the king’s company or conversation for personal advantage; instead, speak appropriately and praise or acknowledge the king’s merits only in fitting contexts.
Dhaumya offers a norm of conduct regarding interaction with a king, emphasizing prudent speech and proper occasions—guidance meant to preserve dharma, avoid opportunism, and uphold royal decorum.