Shloka 22
Adhyāya 160: Dikpāla-Cosmography and the Sun’s Kālacakra (दिक्पाल-विश्ववर्णनम् तथा आदित्यस्य कालचक्रम्)
न चाप्यत: परं शक््यं गन्तुं भरतसत्तमा: | विहारो ह्वञात्र देवानाममानुषगतिस्तु सा,भरतश्रेष्ठ] इससे आगे जाना असम्भव है। वहाँ देवताओंकी विहारस्थली है। वहाँ मनुष्योंकी गति नहीं हो सकती
na cāpy ataḥ paraṃ śakyaṃ gantuṃ bharatasattamāḥ | vihāro hy atra devānām amānuṣagatistu sā ||
O Bester der Bharatas, über diesen Punkt hinaus kann man nicht gelangen. Dies ist ein Lustgarten der Götter; der Weg darüber hinaus gehört dem nichtmenschlichen Bereich und ist Sterblichen unzugänglich. Die Aussage setzt eine klare ethische Grenze: Menschliches Streben muss die göttlich bewachten Schranken erkennen und davon abstehen, zu überschreiten, was nicht für menschlichen Gang bestimmt ist.
आर्शिषिण उवाच
Educational Q&A
The verse teaches restraint and discernment: not every path is meant for human beings. Dharma includes recognizing divinely set boundaries and accepting that some realms and experiences are reserved for the gods, beyond mortal entitlement.
A speaker (Ārṣiṣiṇ) addresses the Bharata nobles, warning them that they cannot proceed further. The location ahead is described as the gods’ recreation-ground, and the route beyond is characterized as a non-human passage, inaccessible to mortals.