Shloka 23
Adhyāya 160: Dikpāla-Cosmography and the Sun’s Kālacakra (दिक्पाल-विश्ववर्णनम् तथा आदित्यस्य कालचक्रम्)
ईषच्चपलकर्माणं मनुष्यमिह भारत | द्विषन्ति सर्वभूतानि ताडयन्ति च राक्षसा:,भारत! यहाँ थोड़ी-सी भी चपलता करनेवाले मनुष्यसे सब प्राणी द्वेष करते हैं तथा राक्षसलोग उसपर प्रहार कर बैठते हैं
īṣac capala-karmāṇaṃ manuṣyam iha bhārata | dviṣanti sarva-bhūtāni tāḍayanti ca rākṣasāḥ ||
O Bhārata, in dieser Welt wird selbst derjenige, der in seinem Tun die geringste Unbeständigkeit oder Hast zeigt, von allen Wesen verabscheut; und die Rākṣasas, die solche Unachtsamkeit wittern, schlagen zu und strecken ihn nieder. Die Lehre lautet: Standhaftigkeit und Selbstbeherrschung sind ein Schutz, während achtloser Impuls Feindschaft und Gefahr heraufbeschwört.
आर्शिषिण उवाच
Educational Q&A
Even minor impulsiveness or fickleness in one’s actions can provoke dislike and opposition; steadiness, restraint, and careful conduct protect a person from social hostility and from predatory forces symbolized by rākṣasas.
Ārśiṣiṇ speaks a cautionary maxim to a Bharata prince, warning that careless, restless behavior makes one vulnerable—both to the animosity of living beings in general and to violent attackers (rākṣasas) who exploit such lapses.