Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

द्रोणाभिमुखानां निवारण-युद्धम् / Interceptions on the Droṇa-front

जो राजा युधिष्छिर दीर्घकालतक जटा और मृगचर्म धारण करके वनमें रहे और कुछ कालतक लोगोंसे अज्ञात रहकर भी विचरे हैं, वे ही आज रणभूमिमें विशाल सेना जुटाकर चढ़ आये हैं, इसमें मेरे तथा पुत्रोंके दैवयोगके सिवा दूसरा क्या कारण हो सकता है? ।। युक्त एव हि भाग्येन ध्रुवमुत्पद्यते नर: । स तथा<55कृष्यते तेन न यथा स्वयमिच्छति,निश्चय ही मनुष्य भाग्यसे युक्त होकर ही जन्म ग्रहण करता है। भाग्य उसे उस अवस्थामें भी खींच ले जाता है, जिसमें वह स्वयं नहीं जाना चाहता

dhṛtarāṣṭra uvāca | yo rājā yudhiṣṭhiraḥ dīrghakālaṃ jaṭā-mṛgacarma-dhāraṇaṃ kṛtvā vane 'vasat, kiṃcit kālaṃ ca lokebhyo 'jñātaḥ san vicacāra, sa eva adya raṇabhūmau viśālāṃ senāṃ saṃnidhāya abhyāgataḥ | atra mama putrāṇāṃ ca daivayogād anyat kāraṇaṃ kiṃ syāt || yukta eva hi bhāgyena dhruvam utpadyate naraḥ | sa tathā kṛṣyate tena na yathā svayam icchati ||

Dhṛtarāṣṭra sprach: „Eben jener König Yudhiṣṭhira—der lange Zeit im Wald lebte, mit verfilzten Haarflechten und in Hirschfell gekleidet, ja sogar eine Weile unerkannt unter den Menschen umherzog—ist nun, nachdem er ein gewaltiges Heer aufgeboten hat, auf das Schlachtfeld gekommen. Welche andere Ursache könnte es dafür geben, für mich und meine Söhne, außer dem Wirken des Schicksals? Denn der Mensch wird gewiss an das Geschick gebunden geboren; und durch dieses Geschick wird er in einen Zustand geschleift, den er selbst nicht wählen würde.“

युक्तःendowed/connected
युक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुक्त (युज् धातु, क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
हिfor/indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
भाग्येनby fate/fortune
भाग्येन:
Karana
TypeNoun
Rootभाग्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
TypeIndeclinable
Rootध्रुव
उत्पद्यतेis born/arises
उत्पद्यते:
TypeVerb
Rootउत्+पद्
FormPresent (Lat), Atmanepada, 3rd, Singular
नरःa man/person
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सः)
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus/in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
कृष्यतेis dragged/drawn
कृष्यते:
TypeVerb
Rootकृष्
FormPresent (Lat), Atmanepada (passive sense), 3rd, Singular
तेनby that (fate)
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद् (तेन)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
यथाas/according as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
स्वयम्oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
इच्छतिwishes/desires
इच्छति:
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ्
FormPresent (Lat), Parasmaipada, 3rd, Singular

धृतराष्ट उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
Y
Yudhiṣṭhira
P
Pāṇḍavas (implied by Yudhiṣṭhira’s side)
K
Kauravas (implied by 'my sons')
F
forest (vana)
B
battlefield (raṇabhūmi)
M
matted hair (jaṭā)
D
deer-skin (mṛgacarma)
A
army (senā)
F
fate/destiny (daiva/bhāgya)