Shloka 76
कृत्वोड्कार प्रतोदं च ब्रह्माणं चैव सारथिम् । गाण्डीवं मन्दरं कृत्वा गुणं कृत्वा तु वासुकिम्,फिर ओंकारको चाबुक, ब्रह्माजीको सारथि, मन्दराचलको गाण्डीव धनुष, वासुकिनागको उसकी प्रत्यंचा, भगवान् विष्णुको उत्तम बाण, अग्निदेवको उस बाणका फल, वायुको उसके पंख और वैवस्वत यमको उसकी पूँछ बनाया
kṛtvā oṃkāra-pratodaṃ ca brahmāṇaṃ caiva sārathim | gāṇḍīvaṃ mandaraṃ kṛtvā guṇaṃ kṛtvā tu vāsukim ||
Vyāsa sprach: „Die heilige Silbe Oṃ formte er zum Treibstachel, und Brahmā selbst zum Wagenlenker. Den Berg Mandara machte er zum Gāṇḍīva-Bogen, und Vāsuki zu dessen Sehne.“ Das Bild zeigt eine kosmische Bewaffnung: göttliche Mächte und urzeitliche Wesen werden zu Werkzeugen des Kampfes umgeprägt; es deutet an, dass, wenn Dharma auf dem Spiel steht, die Kräfte des Universums selbst aufgeboten werden, um die Ordnung zu wahren — und doch unterstreicht die Größe zugleich das schwere ethische Gewicht des Krieges.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse uses cosmic metaphor to show that righteous action (dharma) can enlist the highest principles and powers; at the same time, it highlights that war is not merely human conflict but a morally weighty event with universal consequences.
Vyāsa describes a figure being equipped in a mythic, cosmic manner: Oṃ becomes the goad, Brahmā the charioteer, Mandara the bow, and Vāsuki the bowstring—an elevated portrayal of martial preparation through divine correspondences.